پژوهش های ایرانی. اسناد نام خلیج فارس میراثی کهن و جاودان

Mare de Persia -Sinus Persici- Persico mare- . Mare Persio-persian gulf

خليج فارس در ۳ هرار سال نقشه هاي تاريخي

خليج فارس در نقشه هاي تاريخي
قديمي ترين لوحه هاي و نقشه ها ي ترسيمي كشف شده به مصريها و بابليها منصوب شده اند سپس يونانيها و روميها اين حرفه را توسعه داده اند و بويژه بطليموس 168 م و استرابون 64 ق.م در اين حرفه كوشا بوده اند. در دوره عباسيان كه دانشمندان و مديران ايراني بر امور خلافت تسلط داشتند بدستور مامون 833-814 م ترجمه آثار يوناني شروع شد و نقشه اي از جهان تهيه گرديد خوارزمي 821 ، استخري 925، ابن حوقل 977 ، 1165 ادريسي حمودي ( 82 نقشه در كتاب نزهه المشتاق) نقشه هايي از ديار عرب ، بلاد فارس بحر فارس و روم وشام ترسيم كردند كه پايه و اساس نقشه هاي قرون بعدي توسط اروپائيان گرديد. در تمام اين نقشه ها خليج فارس نام خود را تحت عنوان بحر فارس حفط كرده است. هم اكنون صدها نقشه دستي با ارزش در موزه هاي جهان نگهداري مي شود كه نام خليج فارس و بحر فارس را به همراه دارند كه تعدادي از آنها نيز درموزه هاي كشورهاي عربي است.
حداقل حدود 3000 نقشه و اطلس در جهان نام خليج فارس را ثبت نموده اند كه فهرستي از آنها تهيه شده است. در خود كشورهاي عربي 5 اطلس مانند1- اطلس عراق در نقشه هاي قديمي 2- اطلس خليج فارسي در طول قرون 3- اطلس نقشه هاي تاريخي خليج 4- اطلس ريشه هاي كويت5- اطلس كويت در نقشه هاي قديم، چاپ شده كه 500 نقشه با نام خليج فارس دارند. در رابطه با خليج عربي اين نكته قابل ذكر است كه در بعضي نقشه ها و كتب تاريخي به درياي ميان شمال آفريقا و عربستان، خليج عرب و درياي سرخ اطلاق و خليج شهر اسكندريه نيز خليج عرب نام دارد گاهي اوقات نيز به آبهاي ساحلي عمان درياي عرب گفته شده است. همچنين در خليج فارس خليج هاي كوچكتري با نامهاي محلي وجود دارد مانند خليج قطيف خليج بحرين، خليج بصره، خليج كويت و…كه نام آنها كاربرد محلي دارد ولي بركل خليج همواره فقط كلمه فارس اطلاق شده است. از ميان حدود يك هزار نقشه تاريخي مربوط به قرون گذشته تا سالهاي 1890 كه درهمه آنها خليج فارس ثبت شده فقط سه نقشه با نامهاي خليج بصره، خليج قطيف و خليج عربي از اين منطقه نام برده اندكه اين سه نام مربوط به خليج هاي كوچكي در بحرين و كويت است.
در خليج بزرگ فارس دهها خليج كوچكتر مانند، بصره، بحرين، قطيف، چابهار، سيراف و … وجود دارد كه هنوز هم اين نامها كاربرد محلي خود را دارد.
اما در عين حال در اصالت و صحت اين سه نقشه كه عربها از آن استفاده هاي تبليغاتي زيادي برده و آنرا روي جلد بسياري از كتبي كه تاكنون در مورد خليج چاپ شده ترسيم كرده اند، بشدت ترديد وجود دارد اگر چه حتي آنها اصيل هم كه باشند در مقابل حدود 2000هزار نقشه تاريخي و بيشتر از 200 كتاب مربوط به مورخين وسياحان از ايراستوس و هردوت تا استخري و ابن حوقل كه همگي خليج فارس گفته اند،يك كتاب و يك نقشه فاقد ارزش علمي است و آنرا به عنوان خطا، به دور مي اندازند ، كمااينكه در مورد درياي خزر نيز بطور انگشت شماري مورخين قديمي درياي فارس و درياي عجم بكار برده اند ولي، بدليل اينكه اكثريت مورخين عرب، اروپائي و ترك آنرا درياي قزوين، كاسپين و خزر ثبت كرده اند در علم كارتوگرافي اين سه نام را نامهاي اصيل مي دانند و اسامي ديگر را برسميت نمي شناسند، چرا اعراب براي يك نقشه اين همه اهميت علمي قائل هستند ولي چشم خود را بر روي بيشتر از يك هزار نقشه ديگر مي بندند؟ اين نشانگر آن است كه نگاه آنها به مسائل از ديد علمي و تاريخي نيست، بلكه نگاهي سياسي و مغرضانه دارند.
در تمامي نقشه ها و اطلسهاي مهم تاريخي چه در قرون قبل و چه بعد از ميلاد و چه در دوره معاصر شاهراه آبي جنوب ايران را با نام خليج فارس ثبت نموده اند. در كشورهاي غير عربي بندرت و آنهم در اثر اشتباه و يا تطميع بعضاً نام مجعول بكار مي رود ولي هنوز علي رغم هزينه سنگين بعضي كشورهاي عربي، رسانه هاي گروهي معتبر جهان نام اصيل و تاريخي را حفظ نموده اند. در كشورهاي عربي نيز در كتب درسي و نقشه هاي رسمي همواره تا دهه 70 نام خليج فارس بكار برده شده است، مانند اطلس“ العراق في الخوارط القديمه ” دكتر احمد سوسه ، المجمع العلمي العراقي، مطبعه المعارف، بغداد، 1959 كه مشتمل بر 40 نفشه از منابع عربي قرون وسطي با ذكر نام خليج فارس است. و هنوز هم بسياري از نويسندگان بيطرف كه تطميع نمي شوند اصالت اين نام را در نوشته هاي خود رعايت مي كنند.
- در طول يك دهه گذشته كشورهاي عربي در مورد اثبات ادعاهاي ارضي خود نسبت به يكديگر نقشه هائي تاريخي را در رسانه هاي گروهي خود منتشر و بعضاً به عنوان سند به ديوان بين المللي دادگستري تقديم نموده اند كه در آنها خليج فارس با همين نام توصيف شده است. از جمله در دعاوي ارضي 1- قطر و بحرين، 2- در دعاوي عربستان و قطر 3- در دعاوي يمن و عمان در نقشه ها و اسناد مورد استفاده آنها نام خليج فارس بكار رفته است.
4- دولت كويت درسال 1992 كتابي را مشتمل بر 80 نقشه و سند تاريخي تحت عنوان “ الكويت في الخراءط العالم” (كويت در نقشه هاي جهان) به چاپ رسانيده است كه در همه اين نقشه ها و اسناد تاريخي كه از اطلسهاي مختلف گرد آوري شده است، نام خليج فارس وجود دارد.
5- در سال 1994 اطلسي در كويت تحت نام “ الكويت قراءه في الخرايط التاريخيه” به همت عبدالله يوسف الغنيم به چاپ رسيده كه حاوي حدود 200 نقشه با نام خليج فارس است.
6 - در كتاب ديگري بنام “ ريشه هاي كويت” ( اصول الكويت المنشور العام ) كه در سال 1991 در هلند به چاپ رسيده است، 15 نقشه تاريخي وجود دارد كه در همگي نام خليج فارس ثبت شده است. جالب اينكه يكي از مهمترين استنادات كويت كه در هر سه اطلس مذكور به چاپ رسيده است، نقشه 1762 كارستون نيبور دانماركي است در نقشه مذكور تحت نام نقشه خليج فارس جراير سه گانه با نام ابراني بومف و تنمب متعلق به ايران به ثبت رسيده است.
7- اطلس“ العراق في الخوارط القديمه ” چاپ 1959كه مشتمل بر 39 نفشه از منابع تاريخي عربي با ذكر نام خليج فارس است.
8 - در كتابي تحت عنوان“ الخليج الفارسي عبر التاريخ و القرون“ نوشته محمد ميرزا چاپ مكتبه النهضه، قاهره 1976 كه مشتمل بر 52 نقشه از منابع عربي با ذكر نام خليج و بحر فارس است.
9- در يك كتاب به نام “اطلس تاريخ اسلام” كه در آمريكا و كشورهاي عربي بويژه مصر در سالهاي 1951 و 1955 چندين بار تجديد چاپ شده است، 16 نقشه وجود دارد كه در همه آنها نام خليج فارس براي آبهاي جنوب ايران بكار رفته است.
10- سلطان بن محمد القاسمي حاكم شارجه در تلاش براي اثبات ادعاي واهي عربي بودن خليج فارس اقدام به تهيه و خريد نقشه هاي تاريخي متعلق به سالهاي 1478 تا 1931 نموده كه اگر چه نيت و انگيزه اوليه گرد آورنده اثبات ادعاهاي عربي بوده است ولي در پايان كار دريافته است كه در كلكسيون نقشه هاي گرد آوري شده كه حدود 350 نقشه مي باشد در همگي خليج فارس با همين نام ثبت شده است.( به استثناي سه نقشه كه يكي از آنها رابه عنوان طرح روي جلدكتاب اطلس خود تحت نام “خليج در نقشه هاي تاريخي” منتشر ساخته است. در چاپ اول كه در سال 1996 در لندن صورت گرفته نقشه روي جلد كتاب مربوط به سال 1679 منطقه كشور پارس نام دارد كه توسطGiacoma de Rossi. Rome ترسيم شده است و جزاير تمب بطور واضح به رنگ ايران ترسيم شده است به همين دليل تهيه كننده اماراتي اين اطلس تاريخي در چاپ سال 1999 نقشه مذكور را از كتاب حذف نموده است.
از ميان حدود 6 هزار نقشه تاريخي مربوط به قرون گذشته تا سالهاي 1890 كه درهمه آنها خليج فارس ثبت شده فقط سه نقشه با نامهاي خليج بصره، خليج قطيف و خليج عربي از اين منطقه نام برده اندكه اولاً همه مي دانند كه در خليج بزرگ فارس دهها خليج كوچكتر مانند، بصره، بحرين، قطيف، چابهار، سيراف و … وجود دارد كه هنوز هم اين نامها كاربرد محلي خود را دارد.
اما در عين حال در اصالت و صحت اين سه نقشه كه عربها از آن استفاده هاي تبليغاتي زيادي برده و آنرا روي جلد بسياري از كتبي كه تاكنون در مورد خليج چاپ شده ترسيم كرده اند. بشدت ترديد وجود دارد اگر چه حتي آنها اصيل هم كه باشند در مقابل هزاران نقشه ،كتاب و نوشته تاريخي و بيشتر از 200 كتاب مربوط به مورخين وسياحان از ايراستوس و هردوت تا استخري و ابن حوقل كه همگي خليج فارس گفته اند،يك كتاب و يك نقشه فاقد ارزش علمي است و آنرا به عنوان خطا، به دور مي اندازند ، كمااينكه در مورد درياي خزر نيز بطور انگشت شماري مورخين قديمي از جمله شهاب الدين محمد النوبري 733ق در كتاب نهايه الارب في فنون العرب بحر فارس و درياي عجم بكار برده اند ولي، بدليل اينكه اكثريت مورخين عرب، اروپائي و ترك آنرا درياي قزوين، كاسپين و خزر ثبت كرده اند در علم كارتوگرافي اين سه نام را نامهاي اصيل مي دانند و اسامي ديگر را برسميت نمي شناسند قطعاً اينكه اعراب براي يك نقشه اين همه اهميت علمي قائل هستند ولي چشم خود را بر روي بيشتر از 6 هزار نقشه ديگر مي بندند اقدامي غير منصفانه و مغاير با اصول علمي است و اين نشانگر آن است كه نگاه آنها به مسائل از ديد علمي و تاريخي نيست، بلكه از روي جهالت ، تعصب و يا نگاهي سياسي و مغرضانه دارند.
- در كتاب “قلائد الذهب في معرفه انساب قبائل العرب” به قلم مصطفي حميدي بن احمد الكردي الدمشقي، از مولفين قرن دهم هـ ق. شرح و مقدمه سلمان الجبوري مكتبه الهلال 2000 داراي 10 نقشه با ذكر نام حليج فارس است. hillal@libancom.com.lb
- در كتاب “ اطا لس التاريخي للعالم الاسلامي في العصور الوسطي” عبد المنعم ماجد. علي البنا . دار الفكر العربي 1986 مكتبه القاهره الكبري رمز 25400 حدود 16 نقشه از جمله نقشه هاي شماره 2-3-7-8-9-10-16 مربوط به خليج فارس با همين نام است .
- در كتاب اطلسي بنام “ انساب العرب للعالم الاسلامي ” چاپ 1994 مكتبه القاهره الكبري رمز 25400 حدود10 نقشه با ذكر نام خليج فارس وجود دارد
در كتاب“ اعلام الجغرافيين العرب ” الدكتر عبدالرحمن حميده،دارالفكر المعاصر ، دمشق ،سوريه 1995 مختصري از مطالب 150 سياح عرب و مسلمان و پنج نقشه تاريخي بر اساس مورخين صدر اسلام با ذكر نام خليج فارس دارد و كتابهاي بيشمار ديگري كه از ذكر آن براي جلوگيري از اطاله كلام خودداري مي شود.
حتي در تمام كتب و منابع دولتي كشورهاي عربي تا دهه 60 ميلادي همواره نام خليج فارس يگانه نامي است كه براي توصيف اين پهنه آتي بكار رفته است. از جمله مي توان به يكي از سرودهاي ملي مصر كه در آن جمله“ حدودنا من خليج الفارسيه حتي بحر الابيض” آمده است وكتابهاي 1- انور سادات رئيس جمهور سابق مصر تحت نام“ طغيان رود نيل سال” ( 1957 ) 2- الحسن بن طلال وليعهد اردن هاشمي در كتاب خود به نام “السعي نحو السلام ” 3- كتاب “الاستعمار في الخليج الفارسي” وحتي فرهنگ لغتهاي معتبر عربي مانند “ المنجد” و دايره المعارفهاي عربي مانند دايره المعارف اقتصادي لبنان 1972 و راهنماي دولتي عراق 1936 و دهها مورد ديگر اشاره كرد كه همگي از آبراه جنوب ايران بنام خليج فارس نام برده اند. اما رقابت هاي استعماري ، انگيزه هاي سياسي و طمع ورزي هاي ارضي و تعصبات افراطي قومي بعضي افراد و يا دولتهاي مغرض باعث اقدام آنها به كاربرد نامهاي جعلي شده است.
اينها نمونه اي از صدها نقشه تاريخي موجود در كتب مختلف عربي است كه نام خليج فارس بر آنها ثبت ودر اعماق تاريخ ريشه هاي آنرا مستحكم گردانيده است. اما از صدها نمونه ديگر در ساير كشورها به موارد ذيل بسنده مي كنيم.
1- در كتابخانه كنگره آمريكا و كتابخانه آرگوسي نيويورك بيشتر از 200 نقشه تاريخي وجود دارد كه خليج فارس با نام اصلي در آنها ثبت شده است.
2- در كتابخانه ملي بريتانيا (لندن) ، كتابخانه و اسناد وزارت امور هند (لندن)، مركز اسناد عمومي لندن و كتابخانه دانشكده مطالعات خاورشناسي لندن بيشتر از 300 نقشه در بر دارنده نام خليج فارس وجود دارد.
3- در اداره آرشيو ملي پرتغال دهها سند مهم تاريخي به زبانهاي عربي، فارسي، تركي و پرتغالي در خصوص جزاير ايراني و خليج فارس وجود دارد. در اداره آرشيو وزارت خارجه ايران ، وزارت خارجه فرانسه، وزارت خارجه روسيه، وزارت خارجه پرتغال ، وزارت خارجه هلند، هند، آلمان ، اسپانيا و ژاپن و در بسياري از موزه ها ،كتابخانه ها و حتي هتلها و يا آرشيو هاي خصوصي چه در كشور هاي عربي مانند مصر و چه كشور هاي غير عربي صدها نقشه تاريخي با نام خليج فارس وجود دارد. ( نقشه موجود در موزه كبير قاهره كه بر اساس يك لوحه سنگي عظيم قبل از ميلاد ترسيم شده است و از سال 1903 در كنار اين لوح نصب است وبه نام خليج فارس مزين مي باشد) براي نمونه حداقل آدرس 300 مورد از آنها در ضمايم اين تحقيق براي آگاهي خوانندگان درج مي گردد كه بعضي از اين نقشه ها از سوي يونسكو به عنوان ميراث بشريت برسميت شناخته شده و بطور نمونه مي توان به كتابي تحت عنوان نوادر المخطوطات RARE MANUSCRIPTS)) كه از سوي يونسكو در سال 1995 بر اساس اسناد كتابخانه اسكندريه چاپ شده است اشاره كرد.
4- موسسه جغرافيايي سحاب در سال 1349 (1971) اقدام به چاپ تصاوير 373 نقشه، لوحه و سنگ نوشته از منابع و اطلسهاي مختلف و متنوع موجود در موزه ها و كتابخانه هاي كشورهاي عربي و كشورهاي اروپائي نموده است كه همگي به زبانهاي مختلف كلمه هاي مترادف با درياي پارس و خليج فارس بكار برده اند. همچنين قرار است اداره اسناد و آرشيو وزارتخارجه ايران اطلسي را متشكل از نقشه هاي نادر و منحصر به فرد موجود در آن اداره در باره خليج فارس منتشر سازد.

- موسسه درياي شرق با كمك دولت كره جنوبي نيز در سال 2002 كتابي بنام:
East Sea in World Maps حاوي 100 نقشه تاريخي در اثبات دعاوي خود درمورد درياي ژاپن (شرق) منتشر ساخته كه در تمامي نقشه هائي كه جنوب ايران را در بر گرفته اند (حدود45 نقشه) نام خليج فارس ثبت گرديده است.
در آلمان يك اطلس تاريخي حاوي تصاوير نقشه هاي موجود در موزه ها و آرشيو هاي خصوصي آلمان چاپ شده كه 15 مورد نقشه هاي جهان نام خليج فارس را در بر دارد.
- حدود 30 اطلس تاريخي مربوط به قرون گذشته خليج فارس را با همين نام ثبت كرده اند.
از جمله: اطلس توماس هربرت 1628 ، اطلس پاريس دانشگاه لوساج 1863 ، اطلس آلمان 1861 ، اطلس پاريس انويلي 1760، اطلس جغرافياي مدرن 1890 پاريس كه توسط F. SCHRADER and F.PRUDENT طراحي شده داراي 10 نقشه با ذكر نام خليج فارس است. اين اطلس در مركز اسناد ملي مصر ( دار الوثائق قومي) نگهداري مي شود و در نقشه شماره 40 جزاير سه گانه با رنگ و متعلق به ايران ترسيم شده است. اطلس لندن 1873 ، اطلس ارنست امبروسيوس 1922، اطلس بيلفيلد 1899 اطلس هارمسورث قرن 19 لندن . و …
- دايره المعارف هاي بزرگ جهان مانند RAISONNE DE SCIENCE KOSJDK NHDVI HGLUHVT 1751 چاپ 1751 فرانسه ، دايره المعارف بريتانيكا، دايره المعارف لاروسكا، امريكانا و….و .. تمام دايره المعارف ها ي مشهور از قديم تا كنون خليج فارس را با همين واژه ثبت نموده اند.
- در كتاب:
THE ISLAND OF TUNB AND ABUMUSA An Iranian Argument in Search of Peace فهرست و مشخصات 27 نقشه تاريخي كه علاوه تعلق جزاير تنب و ابوموسي به ايران، نام خليج فارس را نيز ثبت كرده اند، ارائه گرديده است.
- اسناد موجود در كتابخانه ها، موزه ها و آرشيوهاي معتبر جهان از جمله كتابخانه اسكندريه و قاهره و نقاشي هايي مانند سقف گنبد كليساي سن پيتر واتيكان از جمله نقشه معروف ريچاردهالدينگان متعلق به سال 1285كه در موزه هرفورد بريتانيا نگهداري مي شود و سي هزار لوح گلي تخت جمشيد نشان مي دهد كه واژه خليج فارس از آغاز تمدن مكتوب در همه منابع و مراجع جهان وجود داشته است، اينها نمونه اي از صدها نقشه تاريخي موجود در كتب و منابع مختلف غيرعربي است كه نام حليج فارس بر آنها ثبت و در اعماق تاريخ ريشه هاي آنرا مستحكم گردانيده است.
در رابطه با خليج عربي اين نكته قابل ذكر است كه در بعضي نقشه ها و كتب تاريخي به درياي ميان شمال آفريقا و عربستان، خليج عرب و درياي سرخ اطلاق و گاهي اوقات نيز به آبهاي ساحلي عمان
( اومان )درياي عرب گفته شده است.در ساحل اسكندريه مصر نيز خايجي بنام خليج عرب وجود دارد همچنين در خليج فارس خليج هاي كوچكتري با نامهاي محلي وجود دارد مانند خليج قطيف خليج بحرين، خليج بصره، خليج كويت و…كه نام آنها كاربرد محلي دارد ولي بركل خليج همواره فقط كلمه فارس اطلاق شده است. بنابر اين اعراب با داشتن چندين آبراه كه در متون قديمي بنام خليج عربي و درياي عربي و خور عرب ناميده شده است نيازي به تغير خليج فارس ندارند وچنين اقدامي مسلم است كه دشمني و عداوت عليه ايرانيان وبرتري طلبي و نژاد پرستي محسوب خواهد شد.
از ميان حدود يك هزار نقشه تاريخي مربوط به قرون گذشته تا سالهاي 1890 كه درهمه آنها خليج فارس ثبت شده فقط سه نقشه با نامهاي خليج بصره، خليج قطيف و خليج عربي از اين منطقه نام برده اندكه اولاً همه مي دانند كه در خليج بزرگ فارس دهها خليج كوچكتر مانند، بصره، بحرين، قطيف، چابهار، سيراف و … وجود دارد كه هنوز هم اين نامها كاربرد محلي خود را دارد.
اما در عين حال در اصالت و صحت اين سه نقشه كه عربها از آن استفاده هاي تبليغاتي زيادي برده و آنرا روي جلد بسياري از كتبي كه تاكنون در مورد خليج چاپ شده ترسيم كرده اند، بشدت ترديد وجود دارد اگر چه حتي آنها اصيل هم كه باشند در مقابل هزار نقشه تاريخي و بيشتر از 200 كتاب مربوط به مورخين وسياحان از ايراستوس و هردوت تا استخري و ابن حوقل كه همگي خليج فارس گفته اند،يك كتاب و يك نقشه فاقد ارزش علمي است و آنرا به عنوان خطا، به دور مي اندازند ، كمااينكه در مورد درياي خزر نيز بطور انگشت شماري مورخين قديمي درياي فارس و درياي عجم بكار برده اند ولي، بدليل اينكه اكثريت مورخين عرب، اروپائي و ترك آنرا درياي (قزوين =كاسپين) و خزر ثبت كرده اند در علم كارتوگرافي اين سه نام را نامهاي اصيل مي دانند و اسامي ديگر را برسميت نمي شناسند، چطور اعراب براي يك نقشه اين همه اهميت علمي قائل هستند ولي چشم خود را بر روي بيشتر از دو هزار نقشه ديگر مي بندند؟ اين نشانگر آن است كه نگاه آنها به مسائل از ديد علمي و تاريخي نيست، بلكه نگاهي سياسي تعصبی و مغرضانه دارند. Bahre Fars.bahre Ajam.Parssea.
به کارتوگرافها و مراکز پژوهشی بفرستيد

 

اسکندر که عربها او را اسکندر  کبير و ناجی عرب از شر فارسی می دانند خليج فارس را خليج فارس می نامید تمام يونانی ها نیز  همواره آن را خليج فارس می گويند

نویسنده : دکترمحمد عجم : ۱٢:۳٧ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۱/۱٢/۱۱
Comments نظرات () لینک دائم