پژوهش های ایرانی. اسناد نام خلیج فارس میراثی کهن و جاودان

Mare de Persia -Sinus Persici- Persico mare- . Mare Persio-persian gulf

آثار ایرانی در موزه های دنیا


استوانه کوروش کبیر که از طرف موزه بریتانیا در سال 2010 به موزه ملی ایران قرض داده شده بود. عکس از آسوشیتد پرس

 

مقدمه

موزه بریتانیا اعلام کرده است که یکی از نمادین ترین اشیاء هنری خود، یعنی استوانه کوروش کبیر را، برای نمایش در پنج موزه بزرگ در ایالات متحده روانه این کشور خواهد کرد. قرار است این استوانه در سال 2013 برای تماشای عموم در این موزه ها به نمایش در آید. گفتنی است این نخستین باری خواهد بود که این اثر ارزشمند تاریخی در برابر دیدگان علاقه مندان آمریکایی قرار میگیرد. این تور همچنین توسط بنیاد میراث ایران پشتیبانی شده است. اما این کوروش کیست که استوانه تاریخی وی یعنی یکی از نخستین منشور های حقوق بشر در تاریخ جهان، هنوز هم در سده بیست و یکم میلادی، یعنی پس از حدود دو هزار ششصد سال، توجه بسیاری از تارخ شناسان، مدافعان حقوق بشر، و همچنین فرهنگیان بین المللی را بخود جلب کرده است؟ جف بارون، عضو پیشین هیئت تحریره برنامه های اطلاعات بین المللی وزارت امور خارجه آمریکا در مقاله ای که در تاریخ چهارم نوامبر 2011 منتشر شده بود در باره وی چنین نوشته است: ” کوروش طی سده ها از روابط عمومی مطلوبی بهره مند بود، و این روابط تنها به ایرانیان محدود نمی شده است. گزنفون، نویسندۀ (تاریخ نگار سر شناس) یونانی، او را به عنوان یک فرمانروای نمونه توصیف کرده، همچنین در انجیل و نوشته های هرودوت، مورخ رومی، نیز از وی ستایش شده است. آوازۀ کنونی وی با کشف استوانه گلی که به خط میخی نوشته شده و در کاوشهای باستان شناسی در بابِل پدیدار شد، بیشتر تقویت شد. استوانۀ کوروش سپاسگزاری وی از خدای بابل به خاطر دست یافتن به پیروزی را به اثبات می رساند، و نشان دهنده اعلامیه او(باورمندی) در مورد مدارای مذهبی و عدالت است.”

چهره و روش کشورداری کوروش کبیر، حتی با گذشت دو هزار ششصد سال از دوران زندگی وی، هنوز هم به گونه ای در روابط بین المللی مطرح است. بانو هیلاری رادهام کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا، در مصاحبه ای با صدای آمریکا، ضمن انتقاد از رژیم کنونی ایران چنین گفته بود: “ما تلاش می کنیم به مردم یادآور شویم که این کورش کبیر بود که نخستین اعلامیه حقوق بشر را در تاریخ جهان ارائه کرد، و چه فاصله عظیمی است میان آن رهبر پارسی و رژیم حاکم کنونی در ایران. و ما تلاش می کنیم که حمایت خود را برای مقابله با پردۀ الکترونیکی که ایجاد شده است ارائه دهیم تا امکان آزادی بیان وجود داشته باشد، امکان ارتباط فراهم گردد، این فرصت برای مردم به وجود آید تا گرد هم آیند و به بحث در مورد نگرانی های خود درباره  نقض حقوق بشر که به تکرار رخ می دهد بپردازند.”

کسی از نقوش برجسته دیواری از ایران باستان در موزه هنرهای زیبا در بوستون در سال 1998- عکس از آسوشیتد پرس

عکسی از نقوش برجسته دیواری از ایران باستان در موزه هنرهای زیبا در بوستون در سال 1998- 

تاریخچه ای کوتاه در باره استوانه کوروش

استوانه کوروش یکی از معروف ترین آثاری است که از دوران باستان برای جهانیان به یادگار مانده، و در دوران پر فراز و نشیب خود از گزند روزگار بدور مانده است. نوشته های این استوانه به خط میخی بابلی بر روی آن نقش بسته است. (گفتنی است خط میخی ازنخستین نظام های نوشتاری دوران باستان محسوب میشود). گفتنی است این استوانه به دستور کوروش کبیر پادشاه پارس (559-530 پیش از میلاد) و پس از آنکه وی سرزمین بابل را در سال 539 پیش از میلاد تسخیر کرد طراحی و ساخته شده است. در بسیاری از موارد، از این استوانه به عنوان نخستین منشور حقوق بشر نام برده میشود، زیرا محتوای آن به منظور ترویج آزادی مذهب در سراسر امپراتوری ایران باستان تدوین شده بود. این منشور همچنین به تبعید یانی که از سرزمینهای خود رانده شده بودند اجازه میداد که آزادانه به میهن خویش بازگردند.

این استوانه- در سال 1879 میلادی توسط باستان شناسان موزه بریتانیا (در بابل) عراق امروزی کشف شد، و از آن هنگام تا کنون در موزه بریتانیا نگاه داری شده است. بدرستی استوانه کوروش میراثی جهانی است که برای یک پادشاه ایرانی در عراق ساخته شده بود، و بیش از 130 سال است که در موزه بریتانیا مورد پژوهش و ارزیابی های تاریخی کارشناسان قرار گرفته است. این استوانه توسط بسیاری از مردم در سراسر جهان به عنوان نمادی از بردباری و احترام به ملت های گوناگون و ادیان مختلف پذیرفته شده، و مورد احترام قرار گرفته است. ارزش معنوی این میراث جهانی به اندازه ای است که نسخه ای از آن در تالار اصلی سازمان ملل متحد در نیویورک به نمایش گذاشته است. گفتنی است موزه بریتانیا در سال 2010-2011 استوانه کوروش را به موزه ملی ایران قرض داده بود، که طی آن بیش از یک میلیون نفر از این استوانه دیدن کردند.

این تور برای نخستین بار به طیف گسترده ای از آمریکائیان مجال خواهد داد تا بتوانند از نزدیک این اثر تاریخی ارزشمند و منحصر بفرد را ببینند و در مورد آن اطلاعات لازم را بدست بیاورند. قرار است این استوانه به همراه نمایشگاهی حاوی 16 اثر تاریخی با عنوان “استوانه کوروش و ایران باستان” در برخی از موزه های ایالات متحده به نمایش گذاشته شود. این نمایشگاه نوآوری های آغازین حکومت های ایرانی در خاور نزدیک باستان(550-331) پیش از میلاد را نشان می دهد. در آن دوره تاریخی، امپراتوری پارس (ایران) بزرگترین امپراتوری بود که جهان تا آن هنگام به خود دیده بود. این امپراتوری فرا گستر، تاثیرات عظیمی بر جهان باستان گذاشته بود، از جمله این تاثیرات ایجاد دگردیسی در رفتار اخلاقی جوامع بود. اعلامیه جهانی حقوق بشر کوروش کبیر (استوانه) به درستی این امر گواهی میدهد. یک لوح زرین از گنجینه آمودریا(Oxus Treasure) که چهره کشیشی بر روی آن کنده کاری شده- حاکی از گسترش آئین زرتشت در آن دوران است.

پادشاهان ایران باستان همچنین یک سیستم نوشتاری جدید، یعنی خط میخی پارسی باستان را به جهان معرفی کردند ، که نمونه هایی از آن بر روی قسمتی از یک ستون باقی مانده از همدان به چشم می خورد. گفتنی است از این نوشتار یا خط میخی در ساختن مُهر و موم معروف داریوش بزرگ (522-486 پیش از میلاد) نیز استفاده شده بود. در آندوران، اشکال جدیدی از کالاهای لوکس، از جمله کاسه هایی که طلایی و نقره ای که به زیبایی تزئین شده بودند، و دستبند های مجلل طلا با تصاویر حک شده حیوانات بر روی آنها- طراحی و ساخته شد. نمونه های زیبایی از این آثار تاریخی در گنجینه آمودریا در موزه بریتانیا نگاه داری میشود. قرار است نمایشگاه “استوانه کوروش و ایران باستان” در ماه مارس 2013 در گالری آرتور ساکلر- یکی از مجموعه موزه های اسمیتسونیان در واشنگتن دی سی آغاز به کار کند. سپس این نمایشگاه در موزه هنرهای زیبا در هوستون، موزه هنری متروپولیتن در نیویورک، موزه هنر های آسیایی در سان فرانسیسکو به نمایش گذاشته خواهد شد. آخرین منزل این نمایشگاه در آمریکا- موزه جی پاول گتی، در ویلای گتی در لس آنجلس در ماه اکتبر خواهد بود.

 

لوحی از ایران باستان با قدمت بیش از 2500 سال که حاوی اطلاعات اداری است در موسسه شرق شناسی دانشگاه شیکاگو- عکس از آسوشیتد پرس

لوحی از ایران باستان با قدمت بیش از 2500 سال که حاوی اطلاعات اداری است در موسسه شرق شناسی دانشگاه شیکاگو- عکس از آسوشیتد پرس

علیرضا رستگار، رئیس هیئت امنای بنیاد میراث ایران در آمریکا در باره این نمایشگاه چنین گفت است: “بنیاد میراث ایران مفتخر به همکاری با موزه بریتانیا است، همکاری که موجب آوردن این نمایشگاه با شکوه به ایالات متحده آمریکا شده است. استوانه کوروش و پیام آن برای محترم شمردن گونه گونی و حقوق جهان شمول بشر، حامل پیامی به هنگام در مورد اهمیت بردباری برای همه ماست. ما از پشتیبانی جامعه ایرانی- آمریکایی در راستای این تلاشها سپاسگزاریم و امیدواریم این تور در آمریکا مورد استقبالی شایان قرار بگیرد.”

همچنین خانم جولیان ربی، مدیر گالری آرتور ام ساکلر در باره اهمیت برپایی این نمایشگاه در ایالات متحده گفته است: “در طول هزار ه ها، فیلسوفان، کورش بزرگ را نمونه ای عالی از یک حاکم درستکار به حساب آورده اند، و کتاب مقدس از وی به عنوان “مسیح موعود” خداوند یاد کرده است. کتاب مقدس همچنین از کوروش برای اینکه به یهودیان اجازه داد معبد مقدس را در اورشلیم بازسازی کنند تحسین کرده است.  بزرگواری کوروش حتی الهام بخش پدران بنیانگذار ایالات متحده بوده است…”.

خبرگزاری ها