پژوهش های ایرانی. اسناد نام خلیج فارس میراثی کهن و جاودان

Mare de Persia -Sinus Persici- Persico mare- . Mare Persio-persian gulf

سرگذشت واژگان بخش 4

آیا می‌دانستید 
واژگان بر اساس دستکم 6  عامل هم در معنی و هم در تلفظ تغییر می کنند:
1- در طول زمان  مانند واژه پارسی شادی این کلمه ابتدا به معنی ازدواج بوده بعدها در فارسی میانه و آمدن کلمه عربی ازدواج ، شادی در مفهوم امروزی خود یعنی خوشحال بودن  باقی مانده است.
2-  پند در پارسی  به معنی تکنیک و  کشف سر مخفی امور بکار می رفته  در فارسی میانه به فند تبدیل شده و  به معنی هنر و نصیحت و حرفه بکار رفته سپس به زبان عربی رفته و معانی مختلفی پیدا کرده مثلا فنان یعنی هنرمند- فنون یعنی هنرها - حتی کلمه صوره در عربی از چهره  گرفته شده . واژه اهم - از همه گرفته شده اهم و مهم 
3- تغییر واژگان بدلیل انتقال از یک جامعه به جامعه دیگر و بصورت شفاهی در این انتقال  ممکن است  گوینده بعضی صداها را بخوبی منتقل نکند و شنونده نیز صداها را بخوبی و با تمام اصوات درک نکند مثلا  اشتباه گرفتن صدای ر  در آرش  بصورت آلش - 
4- انتقال واژه به زبان دیگری که صداهای آن واژه را ندارد مانند چغندر که در عربی شمندر و یا گچ که جص تلفظ می شود. در روسی هـ به خ تبدیل می شود. (مشخد)در اسپانیایی  ج  به خ تبدیل می شودعجم(هخم) و در بعضی زبانها  ج به ی تبدیل می شود جاکوب= یاکوب یعقوب هاکوب ...
5- ضرورتهای شعری و صوتی در این صورت نیز واژگان تغییر می کنند. 
6- انتقال کتبی: در انتقال کتبی بخصوص در فارسی و عربی که بعضی صداها نوشته نمی شوند هنگام خواندن تلفظ جدیدی ممکن است ظاهر شود یا هنگامیکه از لاتین کلمه ای برگردان می شود بسیاری از مواقع کلمه بطور دیگری برگردان می شود. 
واژه‌های زیر را که همگی فرانسوی هستند فارسی در فارسی بدون تغییر وارد شده اند؟
آسانسور، آلیاژ، آمپول، املت، باسن، بتون، بلیت، بوکت . بیسکویت، پاکت، پالتو، پریز،بالکون البته  اثل آن بلخون و بالاخون و بالاخانه است. - پلاک، پماد، پوتین، پودر، پوره، پونز، پیک نیک، تابلو، تراس، تراخم، نمبر، تیراژ، تور، تیپ، خاویار، دکتر، دلیجان، دوجین، دوش، دبپلم، دیکته، رژ، البته اصل آن فارسی / سانسکریت است.  رژیم، رفوزه، رگل، رله، روبان، زیگزاگ، ژن، ساردین، سالاد، سانسور، سرامیک، سرنگ، سرویس، سری، سزارین، سوس، سلول، سمینار، سودا، سوسیس، سیلو، سن، سنا، سندیکا، سیفون، سیمان، شانس، شوسه، شوفاژ، شیک، شیمی، صابون، فامیل، فر، فلاسک، فلش، فیله، فیبر، فیش، فیلسوف، فیوز، کائوچو، کابل، کادر، کادو، کارت، کارتن، کافه، کامیون، کاموا، کپسول، کت، کتلت، کراوات، کرست، کلاس، کلوب، کلیشه، کمپ، کمپرس، کمپوت، کمد، کمیته، کنتور، کنسرو، کنسول، کنکور، کنگره، کودتا، کوپن، کوپه، کوسن، گاراژ، گارد، گاز، گارسون، گریس، گیشه، گیومه، لاستیک، لامپ، لیسانس، لیست، لیموناد، مات، مارش، ماساژ، ماسک، مبل، مغازه، موکت، مامان، ماتیک، ماشین، مانتو، مایو، مبل، متر، مدال، مرسی، موزائیک، موزه، مین، مینیاتور، نفت، نمره، واریس، وازلین، وافور، واگن، ویترین، ویرگول، هاشور، هال، هالتر، هورا و بسیاری از واژه‌های دیگر.
مثلا به واژه بالکون توجه کنید اصل آن بالخن است که تغییر یافته بالاخانه است. توجه کنید اینگونه تغییرات در کلمات طبیعی است در پارسی می گویند گرخن یا گلخن  اصل آن گرخانه است به معنی اتاق آتش در حمامهای قدیم و کوره ها بخش گلخانه یا گرخانه وجود داشته است. GOR  یعنی زبانه آتش  که به مرور  زمان  و  مخصوصا در زبان عربی به حرHOR   و حرارت تبدیل  شده است.
▪ آیا می‌دانستید که بسیاری از واژه‌های عربی در زبان فارسی در واقع عربی نیستند و اعراب آن‌ها را به معنایی که خود می‌دانند در نمی‌یابند؟ این واژه‌ها را ساختگی (جعلی) می‌نامند و بیشترشان ساختهٔ  علمای و مدرسین  دینی ترک و فارس  است. از آن زمره‌اند:
ابتدایی (عرب می‌گوید: بدائی)، مدفوع  عرب به معنی پرداخت در بانک بکار می برد نه به معنی ان/ گوه/ -  انقلاب (عرب می‌گوید: ثوره)، تجاوز (اعتداء)، تولید (انتاج)، تمدن (مدنیه)، جامعه (مجتمع)، جمعیت (سکان)، خجالت (حیا)، دخالت (مداخله)، مثبت (وضعی)، مسری (ساری)، مصرف (استهلاک)، مذاکره (مفاوضه)، ملت (شَعَب)، ملی (قومی)، ملیت (الجنسیه) و بسیاری از واژه‌های دیگر.
بسیاری از واژه‌های عربی در زبان فارسی را نیز اعراب در زبان خود به معنی دیگری می‌فهمند، از آن زمره‌اند:
رقیب- رقابه رقابت (عرب می‌فهمد: نگهبان و سانسور)، شمایل (عرب می‌فهمد: طبع‌ها)، غرور (فریفتن)، لحیم (پرگوشت)، نفر (مردم)، وجه (چهره) و بسیاری از واژه‌های دیگر.
آیا می‌دانستید که ما بسیاری از واژه‌های فارسی‌مان را به عربی و یا به فرنگی واگویی (تلفظ) می‌کنیم؟
 
 
 
 
 
این واژه‌های فارسی را یا اعراب از ما گرفته و عربی (معرب) کرده‌اند و دوباره به ما پس داده‌اند و یا از زبان‌های فرنگی، که این واژها را به طریقی از خود ما گرفته‌اند، دوباره به ما داده‌اند و از آن زمره‌اند بعضی کلمات نیز در خود فارسی معرب شده اند مثلا  قند این واژه فارسی است ولی اصل آن کند- کندو- بوده :
 که آنرا به قند تغییر تلقظ داده اند  بعضی معربات اصلا به عربی ربط ندارد بلکه در ایران معرب یا بهتر است بگوییم مغییر  شده است بخصوص  تبدیل ک.گ به  غ- ق - تقریبا عموم اینگونه کلمات در خود ایران توسط ترکها و یا فارسها تغییر تلفط داده اند مثلا بخشی از ترکها نمی توانند به گاز  بگویند گاز می گویند غاز ـ  پس نمی توان واژگانی اینجوری مثل" غاز " را معرب نامید باید آنرا مغییر  یعنی تغییر یافته(گ-ژ-پ- چ) نامید ربطی هم به عرب ها ندارد. مثلا سنگان = زنجان- سنگان - سنجان - گناباد جناباد - گرگان - جرجان- نیوشاهپور - نیشابور-  نوروز- نیروز- شبرقان = شاهپورگان - پس فقط عربها نیستند که واجه ها را تغییر می دهند.
از عربی: 
فارسی (که پارسی بوده است)،  بوکت=  اصل آن باغات و باقه  به معنی دسته گل یا باغ گل .  قنات (کانال) برقع (پرده ) پرده در زبان فارسی معنی های متعددی دارد یک معنی آن حجاب و پوشش است. ناگهان پرده بر انداخته ای یعنی چه !! مست از خانه برون تاخته ای یعنی چه.
سراج که چراغ بوده است . صباح که پگاه بوده است - عرش که ارگ بوده است . برج که بورگ و فورگ  (بزرگ)  بوده است .
خندق (که کندک بوده است)، دهقان (دهگان)، خان = که از کان و کانوا  سنسکریت است . ثریا که درست آن سریا و سوریا است خدای خورشید در زبانهای سانسکریت و هندی . ثریا بر خلاف نظر غلط استادان  ایرانی ها کلمه عربی نیست بلکه سانسکریت است به معنی خدای خورشید.
سُماق (سماک)، صندل (چندل)، فیل (پیل)، شطرنج (شتررنگ)، غربال (گربال- گردبال)، یاقوت (یاکند)، طاس (تاس)، طراز (تراز)، نارنجی (نارنگی)، سفید (سپید)، قلعه (کلات)، خنجر (خون گر)، صلیب (چلیپا) الکل  ال+ گل = الکل  و هزارها  واژه‌های دیگر. فلات واژه عربی نیست بلکه تغییر یافته پلیت plate است.
ـ از روسی
استکان: این واژه در اصل همان «دوستگانی» فارسی است که در فارسی قدیم به معنای جام شراب بزرگ و یا نوشیدن شراب از یک جام به افتخار دوست بوده است که از سدهٔ ١۶ میلادی از راه زبان‌ ترکی وارد زبان روسی شده و به شکل استکان درآمده است و اکنون در واژه‌نامه‌های فارسی آن را وام‌واژه‌ای روسی می‌دانند.البته بعضی معتقدند اصل آن  انگلیسی و ایست تی کان  بوده است.
سارافون: این واژه در اصل «سراپا» ی فارسی بوده است که از راه زبان ترکی وارد زبان روسی شده و واگویی آن عوض شده است. اکنون سارافون به نوعی جامهٔ ملی زنانهٔ روسی گفته می‌شود که بلند و بدون آستین است.
پیژامه: همان « پای‌جامه» فارسی است که اکنون در زبان‌های انگلیسی، آلمانی، فرانسوی و روسی pyjama نوشته شده و به کار می‌رود و آن‌ها مدعی وام دادن آن به ما هستند.
واژه‌های فراوانی در زبان‌های عربی، ترکی، روسی، انگلیسی، فرانسوی و آلمانی نیز فارسی است و بسیاری از فارسی زبانان آن را نمی‌دانند. از آن جمله‌اند:
ـ کیوسک که از کوشک فارسی به معنی ساختمان بلند گرفته شده است و در تقریباً همهٔ زبان‌های اروپایی هست.
ـ شغال که در روسی shakal، در فرانسوی chakal، در انگلیسی jackal و در آلمانیSchakal نوشته می‌شود.
ـ کاروان که در روسی karavan، در فرانسوی caravane، در انگلیسی caravan و در آلمانی Karawane نوشته می‌شود.
ـ کاروانسرا که در روسی karvansarai، در فرانسوی caravanserail، در انگلیسی caravanserai و در آلمانیkarawanserei نوشته می‌شود.
ـ پردیس به معنی بهشت که در فرانسوی paradis، در انگلیسی paradise و در آلمانی Paradies نوشته می‌شود.
ـ مشک که در فرانسوی musc، در انگلیسی musk و در آلمانی Moschus نوشته می‌شود.
ـ شربت که در فرانسوی sorbet، در انگلیسی sherbet و در آلمانی Sorbet نوشته می‌شود.
ـ بخشش که در انگلیسی baksheesh و در آلمانی Bakschisch نوشته می‌شود و در این زبان‌ها معنی رشوه هم می‌دهد.
ـ لشکر که در فرانسوی و انگلیسی lascar نوشته می‌شود و در این زبان‌ها به معنی ملوان هندی نیز هست.
ـ خاکی به معنی رنگ خاکی که در زبان‌های انگلیسی و آلمانی khaki نوشته می‌شود.
ـ کیمیا به معنی علم شیمی که در فرانسوی، در انگلیسی و در آلمانی نوشته می‌شود.
ـ ستاره که در فرانسوی astre در انگلیسی star و در آلمانی Stern نوشته می‌شود. Esther نیز که نام زن در این کشورهاست به همان معنی ستاره است.
برخی دیگر از نام‌های زنان در این کشور‌ها نیز فارسی است، مانند:
ـ Roxane که از واژهٔ فارسی رخشان به معنی درخشنده است و در فارسی نیز به همین معنی برای نام زنان روشنک وجود دارد.
ـ Jasmine که از واژهٔ فارسی یاسمن و نام گلی است.
ـ Lila که از واژهٔ فارسی لِیلاک به معنی یاس بنفش رنگ است.
ـ Ava که از واژهٔ فارسی آوا به معنی صدا یا آب است. مانند آوا گاردنر.
ـ واژه‌های فارسی موجود در زبان‌های عربی، ترکی و روسی را به دلیل فراوانی جداگانه خواهیم آورد.
▪ آیا می‌دانستید که این عادت امروز ایرانیان که در جملات نهی‌کنندهٔ خود «ن» نفی را به جای «م» نهی به کار می‌برند از دیدگاه دستور زبان فارسی نادرست است؟
امروز ایرانیان هنگامی که می‌خواهند کسی را از کاری نهی کنند، به جای آن که مثلا بگویند: مکن! یا مگو! (یعنی به جای کاربرد م نهی) به نادرستی می‌گویند: نکن! یا نگو! (یعنی ن نفی را به جای م نهی به کار می‌برند).
در فارسی، درست آن است که برای نهی کردن از چیزی، از م نهی استفاده شود، یعنی مثلاً باید گفت: مترس!، میازار!، مده!، مبادا! (نه نترس!، نیازار!، نده!، نبادا!) و تنها برای نفی کردن (یعنی منفی کردن فعلی) ن نفی به کار رود، مانند: من گفتهٔ او را باور نمی‌کنم، چند روزی است که رامین را ندیده‌ام. او در این باره چیزی نگفت.
▪ آیا می‌دانستید که اصل و نسب برخی از واژه‌ها و عبارات مصطلح در زبان فارسی در واژ‌ه‌ها عبارتی از یک زبان بیگانه قرار دارد و شکل دگرگون شدهٔ آن وارد زبان عامهٔ ما شده است؟ به نمونه‌های زیر توجه کنید:
ـ هشلهف: مردم برای بیان این نظر که واگفت (تلفظ) برخی از واژه‌ها یا عبارات از یک زبان بیگانه تا چه اندازه می‌تواند نازیبا و نچسب باشد، جملهٔ انگلیسی I shall have (به معنی من خواهم داشت) را به مسخره هشلهف خوانده‌اند تا بگویند ببینید واگویی این عبارت چقدر نامطبوع است! و اکنون دیگر این واژهٔ مسخره آمیز را برای هر واژهٔ عبارت نچسب و نامفهوم دیگر نیز (چه فارسی و چه بیگانه) به کار می‌برند.
ـ چُسان فُسان: از واژهٔ روسی Cossani Fossani به معنی آرایش شده و شیک پوشیده گرفته شده است.
ـ زِ پرتی: واژهٔ روسی Zeperti به معنی زتدانی است و استفاده از آن یادگار زمان قزاق‌های روسی در ایران است در آن دوران هرگاه سربازی به زندان می‌افتاد دیگران می‌گفتند یارو زپرتی شد و این واژه کم کم این معنی را به خود گرفت که کار و بار کسی خراب شده و اوضاعش دیگر به هم ریخته است.
ـ شِر و وِر: از واژهٔ فرانسوی Charivari به معنی همهمه، هیاهو و سرو صدا گرفته شده است.
ـ فاستونی: پارچه ای است که نخستین بار در شهر باستون Boston در امریکا بافته شده است و بوستونی می‌گفته‌اند.
ـ اسکناس: از واژهٔ روسی Assignatsia که خود از واژهٔ فرانسوی Assignat به معنی برگهٔ دارای ضمانت گرفته شده است.
ـ فکسنی: از واژهٔ روسی Fkussni به معنی بامزه گرفته شده است و به کنایه و واژگونه به معنی بیخود و مزخرف به کار برده شده است.
ـ لگوری (دگوری هم می‌گویند): یادگار سربازخانه‌های ایران در دوران تصدی سوئدی‌ها است که به زبان آلمانی به فاحشهٔ کم‌بها یا فاحشهٔ نظامی می‌گفتند: Lagerhure.
ـ نخاله: یادگار سربازخانه‌های قزاق‌های روسی در ایران است که به زبان روسی به آدم بی ادب و گستاخ می‌گفتند Nakhal و مردم از آن برای اشاره به چیز اسقاط و به درد نخور هم استفاده کرده‌اند.