پژوهش های ایرانی. اسناد نام خلیج فارس میراثی کهن و جاودان

Mare de Persia -Sinus Persici- Persico mare- . Mare Persio-persian gulf

نوروز 1392 بر همگان خجسته و شادباش بادا

نوروزتان خجسته باد هر روزتان نوروز 

تصویر جشن نوروز در یکی از شهرکهای کردنشین ترکیه  امروز 30/12/1391.

نطامهای ترکیه همواره در 50 سال گذشته دشمن جشن نوروز بودندو بیشتر از 11 میلیون کرد را از این جشن پرهیز می دادند. اما وقتی دیدند که نمی توانند نگرش مردم را عوض کنند حالا سعی می کنند نتنها خود را طرفدار نوروز  بلکه اصلا نوروز را یک جشن ترکی بنامند اینجا است که یک  ِوردِ زبان ایرانی می گوید : رو که نیست سنگ پای قزوین است.

نوروز دستکم بیش از دو هزاره در حوزه تمدن ایرانی بزرگداشته شده است کردستان ایران یکی از این مناطق  است که در جشنها ی کهن ایرانی بسیار کهن است البته آذری  هم همین طورند اما  البته  در دوره  500 ساله عثمانی ها ترکیه ما هیچ نشانه ای از برگزاری نوروز نمی بینیم . ریشه  نوروز به فرهنگ ایرانیان برمی گردد.  اگرچه امروز 12 کشور در حوزه نوروز قرار دارند و زمانی جشن نوروز در دربار پادشاهان گورکانی تیموری هند باشکوه برگزار می شد.

از سوی دیگر  اوجالان، رهبر شورشیان کرد ترکیه از اعضای حزب کارگران کردستان خواسته تا از روز پنجشنبه (۲۱ مارس/اول فروردین) سلاح‌های خود را بر زمین بگذارند و با آتش‌بسی یک‌جانبه به ده‌ها سال جنگ با دولت   ناسیونالیست ترکیزم مرکزی پایان دهند.

صلاح‌الدین دمیرتاش، نماینده کرد پارلمان ترکیه از حزب "آشتی و دمکراسی" از تصمیم ا وجالان رهبر پ‌ک‌ک برای اعلام آتش‌بس خبر داده است. دمیرتاش روز دوشنبه (۱۸ مارس/۲۸ اسفند)، بیانیه‌ای را در استانبول قرائت کرد که اوجالان در لزوم توقف جنگ مسلحانه با دولت مرکزی ترکیه صادر کرده است. 

اوجالان این بیانیه را تاریخی دانسته و گفته که لازم بود راه‌حلی برای جنبه‌های نظامی و سیاسی  کشمکش‌ چندین ساله پ‌ک‌ک و حکومت ترکیه یافته شود.

××××  ریشه های پدیده فرهنگی سیزده بدر در کجا است؟؟؟

نیمه دوم فروردین جشن کاشت در فرهنگ کشاورزی قدیم خراسان است.

سیزده‌ به‌ در سیزدهمین روز جشن های نوروزی  در فروردین ماه  است در تقویم‌های رسمی  ایران این روز روز طبیعت نامگذاری شده‌است و از تعطیلات رسمی است. 

هیچ سندی وجود ندارد که مردمان نسل های پیشین از نحسی سیزده سخن گفته باشند،عبدالله مستوفی در کتاب شرح زندگانی من چگونگی انجام این مراسم در دورهٔ قاجار را با جزئیات شرح داده‌است. اولین منبعی که از نحسی سخن گفته ادوارد یاکوب پولاک  است که درباره مراسم سیزده‌به‌در چنین می‌نویسد:

"سرانجام روز سیزدهم، یعنی آخرین روز عید فرا می‌رسد. مطابق با یک رسم کهن گویا 
تمام خانه‌ها در چنین روزی معروض خطر ویرانی هستند. 
به همین دلیل همه از دروازهٔ شهر خارج می‌شوند و به باغ‌ها روی می‌آورند."

می بینید که اولین اشاره به نحسی سیزده در یک کتاب اروپایی است و نه یک مرجع ایرانی

 از آنجایی که درباره‌ی این روز آگاهی کمتری وجود داشته در یکی دو قرن اخیر شاید بدلیل اینکه عدد 13 در بعضی ادیان و فرهنگها نحس دانسته می شود در ایران نیز این بدعت یا علت بی پایه و اساس  را به سیزده بدر اضافه کرده اند. در نیم قرن گذشته که سیزده بدر جایگاه همگانی در ایران پیدا کرده است این پدیده نیز مانند هر پدیده فرهنگی دیگر دوستان و دشمنانی دارد که هر دو گروه بیکار ننشسته و به دنبال دلیل های توجیهی و دادن پاسخ پرداخته اند مخالفان این جشن را به رویداد تاریخی وافسانه گونه ای بنام پور یم می دهند.

اما موافقان دو گروه هستند گروه اول آنهایی که بدنبال علت تاریخی برای آن هستند و می گویند شاید به روز عید شم النسیم مصری ها و روز عبور و نجات موسی از رود نیل ارتباط داشته باشد اما گروه دوم می گویند این حادثه هیچ ارتباطی با رویدادهاو حوادث تاریخی ندارد و صرفا  روزی است که در اکثر نقاط ایران بعد از چند روز دید و بازدیدهای نوروزی باید کشت و کار کشاورزان شروع می شده و لذا روز سیزده و یا شیشک اول باید همه به مزارع و کشت و زارها می رفتند و کار را شروع می کردند این در واقع جشن کاشت است. حداقل در خراسان چنین فلسفه ای وجود داشته است.امروزه نیز که مردم شاغل در رشته های کشاورزی نیستند، با رفتن به دامان طبیعت به تفریح و سرگرمی می پردازند و جشن‌های نوروزی را به طور رسمی پایان می‌دهند. مشابهه سیزده بدر در فرهنگ مردم شمال آفریقا نیز وجود دارد که شاید ریشه در آیین های کهن داشته باشد در مراکش این مراسم را با تقویم قمری و روز عاشورا انجام می دهند اما در مصر روز  تقریبا همه ساله در نیمه دوم فروردین برگزار می شود و روز شم‌النسیم نام دارد. این جشن در  میان تعداد کمی از مردم مصر برگزار می شود و فراگیر و همه گانی نیست و روز دقیقی هم نداردبرخلاف ایران که سراسر کشور را بطور گسترده در روز یکسانی در بر می گیرد. البته مصری ها در سالهای اخیر به شم النسیم اهمیت بیشتری می دهند. خود مصری ها آن را با نوروز ایران مفایسه می کنند بعضی ها آن را نوروز قبطی ها می دانند بعضی نیز آنرا به روز عبور موسی و  از نیل و غرق شدن فرعونیان نسبت می دهند اما همه این قول ها فقط احتمال و حدس و گمان است و هیچکدام پایه علمی و مستند محکمی ندارد.

 

در مورد چهارشنبه سوری

نیز همین نکته صدق می کند چهارشنبه سوری نیز  هیچ فلسفه علمی محکم و مستندی ندارد اما می دانیم که در حوزه فرهنگی ایران ریشه قدیمی و کهنی دارد.

ممکن اسن همین الان که این مطلب را می نویسم کسانی باشند که عزم را جزم کرده اند که برای آن ریشه  تاریخی بر اساس رویدادهای بسازند و یا دلیل علمی برای آن دست و پا کنند اما واقعیت این است که برای پدیده های فرهنگی و فلکلوری نیاز به کند و کاو نیست  همینکه برای عده ای فرصت سرگرمی و تففن و تفریح سالم را فراهم کند کفایت دارد.