عجم: مسئله یمن هیچ ارتباطی به امنیت ملی ‏ایران ندارد


عجم: مسئله یمن هیچ ارتباطی به امنیت ملی ‏ایران ندارد

مارس. 26 اجتماعی دیدگاه‌ها برای عجم: مسئله یمن هیچ ارتباطی به امنیت ملی ‏ایران ندارد بسته هستند

Facebook

Twitter

Telegram

اشتراک گذاری

رسانه های غربی و عربی می خواهند از ولیعهد عربستان قهرمان بسازند و او را الگوی اصلاحات سیاسی و اجتماعی در خاورمیانه قرار دهند. اما جنایات یمن را نمی توانند سرپوش بگذارند عربستان بازنده یمن است حتی اگر تمام مناطق تحت سلطه حوثی ها را تصرف کند. عربستان با اسرائیل و آمریکا سازش کرده است تا بتواند به ایران و همسایگان خود زور بگوید و سلطه خود را توسعه دهد.

18-3-25-234636479.jpg

بین الملل > دیپلماسی – یک پژوهشگر خلیج فارس، در آستانۀ چهارمین سالگرد جنگ یمن، وضعیت بحرانی این کشور و رقابت ایران و عربستان را مورد بررسی قرار داده است.


زهره نوروزپور: جنگ یمن چهار ساله شد؛ ائتلاف عربی به رهبری عربستان سعودی همچنان بر یمن می تازد و کشور در فقر و قحطی و خون می غلطد. عربستان و شخص عادل الجبیر در حالی انگشت اتهام را به سمت ایران نشانه می‌گیرند که جامعه جهانی و سازمان‌های بین‌المللی، ریاض را مسئول فاجعه انسانی در یمن اعلام کرده و به کرات خواهان تحریم سلاح علیه این کشور شده اند. خبرگزاری خبرآنلاین در گفتگو با دکتر محمد عجم، کارشناس خلیج فارس و پژوهشگر تاریخ، آخرین تحولات یمن و عربستان را مورد بررسی قرار داده است که در ادامه می خوانید:

16-9-17-214738%D8%B9%D8%AC%D9%85%DB%8C.jpg

چه شد که جنگ یمن فرسایشی شد؟

از جنگ اول خلیج فارس به بعد تلاش دولت عربستان همواره این بوده که برادر بزرگتر جهان اسلام و جهان ‏عرب باشد و بطور ویژه شبه جزیره عربی کاملا گوش به فرمان دربار عربستان باشد. جنگ یمن با جنگ ‏سوریه تفاوت ماهوی و جوهری بسیار زیادی دارد. جنگ یمن از اختلاف دو بخش یک دولت عربی شروع شد. ‏بخشی که نمی خواست زیر سلطه عربستان باشد، دولت عربستان این بخش از دولت را کودتاچی نامید و علیه ‏آن جنگی نابرابر و ظالمانه شروع کرد و اتهام واهی دست نشانده و مزدور ایران به آنها زد و اعلام کرد ایران ‏یمن را اشغال کرده است. این اتهام واقعا واهی بود. اما دولت عربستان برای توجیه تجاوز نظامی خود به چنین ‏اتهامات و دروغ هایی نیاز داشت. ایران به دلیل مشکلات متعدد داخلی و خارجی و بحران هسته ای، در یمن ‏نقشی نداشت و یمن هیچ اولویتی برای ایران نداشته و ندارد، زیرا یمن همسایه مستقیم ایران نیست و به امنیت ملی ‏ایران نیز ارتباطی ندارد و از طرفی یک بحران و مشکل عربی – عربی بود که حداقل دولت روحانی علاقه ای به ‏ورود به آن نداشت.

رسانه های رنگارنگ عربستانی و متحدانش توانستند با جنجال خبری ایران را نزد افکار ‏عمومی دنیا طرف اصلی جنگ یمن جا بزنند و اعلام کردند در یمن با اشغالگران ایرانی می جنگد! حقیقت ‏امر این است که بعدها نیز با محاصره کامل یمن و قطع هرگونه کمک انسانی به یمن، نه تنها ایران قادر به ‏کمک رسانی به جنگجویان نیست، بلکه حتی کمکهای دارویی نیز امکان رسیدن به یمن ندارد.‏

تحلیل شما از وضعیت حاضر عربستان چیست؟ در یمن تا کجا پیش رفته است و آیا شانسی برای پیروزی دارد؟

عربستان اشتباه بزرگی مرتکب شد و بعد از سه سال جنگ ظالمانه و کشتار صدها نفر از طرفین این کشور ‏بیش از همیشه در دایره دشمنی قومی و قبیله ای گرفتار شده است. عربستان حتی اگر بتواند همه اراضی ‏تحت اداره حوثی ها را تصرف کند باز هم بازنده خواهد بود.

زیرا دولتی که با سه سال جنگ نابرابر و بمباران و ‏کشتار بر مسند نشیند باید با دیکتاتوری و خشونت و کشتار به عمر خود ادامه دهد و بالاخره ندای انسانی ‏جهان علیه این وضعیت بیدار خواهد شد. جنگ یمن اشغالگری یک دولت عربی سلطه گر و هژمونی طلب، ‏علیه یک کشور فقیر و کم توان، اما با ملتی با اراده است. تاریخ ثابت کرده اشغالگری سرانجام خوبی ندارد. ‏عربستان بهتر است بازوی نظامی خود را کنار بگذارد و به سازندگی بپردازد، در جنگ همه بازنده هستند ‏جنگ مترادف با جنایت است جنگ بدون جنایت وجود ندارد. حمله نظامی عربستان به یمن از ابتدا اشتباه ‏بود و دیوار کجی بود که تا ثریا کج خواهد رفت همانطور که جنگ سوریه طرف پیروز ندارد. باتلاق یمن نیز ‏چنین خواهد بود. عربستان در راستای هژمونی طلبی و آزمندی، مشکلات خود را با امریکا و اسرائیل حل ‏کرده تا بتواند به همسایگان خود زور بگوید و در منطقه قلدری کند.

تغییرات داخلی عربستان را چطور ارزیابی می کنید، اصلاحات اجتماعی که جدیدا محمد بن سلمان خصوصا درباره زنان اتخاذ کرده است؟ همین طور در امر اقتصادی و ایجاد شهر تفریحی….

نوسازی اجتماعی و اقتصادی عربستان در سایه جنگ یمن، در آغاز حمله عربستان به یمن پیش بینی می شد، که عربستان بدلیل نارضایتی و بی اعتمادی روشنفکران، ‏جوانان و زنان ترقی خواه، با حکومت عربستان از یکسو و نارضایتی سلفی های سیاسی از سوی دیگر دچار ‏بحران و تنش های داخلی خواهد شد. اما در سایه جنگ یمن عربستان و برون سازی مشکلات داخلی موفق ‏شده است بر بخشی از مشکلات داخلی فایق آید. ولیعهد عربستان با مشورت غربی ها طرح های اصلاحی بی ‏سابقه ای را شروع کرد به خصوص اعطای آزادی های اجتماعی و مشارکت زنان و طرح عظیم بین المللی نیوم ‏که عربستان را به کشوری توریستی گردشگری تبدیل خواهد کرد. در کنار جذابیت های تاریخی، مذهبی و ‏زیارتی، طرح عظیم بین المللی شهرهای هوشمند توریستی، علمی و سیاحتی در دو سوی خلیج عقبه بنام ‏«نیوم» به مرور عربستان و مصر و اسراییل و اردن را به شرکای اقتصادی استراتژیک تبدیل خواهد کرد.

کمی دربارۀ ریشه اختلافات ایران و عربستان بگویید؟ آیا عربستان درباره ایران به اهداف خود می رسد؟ تحلیل شما از مثلث یمن، ایران و عربستان با محوریت محمد بن سلمان و مواضع خصمانه اش علیه ایران چیست؟

وقتی ‏انقلاب ایران پیروز شد افکار مردم در جهان عرب به طور یکپارچه ضد یهودی ها و صهیونیستها بود؛ اگر چه دولتهای عرب ‏دو دسته بودند؛ سازشکار و خط مقدم جبهه ضد صهیونیستی؛ عربستان همیشه در گروه سازشکارها بود.

‏بخشی از جهان عرب دشمنی خود را به سوی ایران شیفت داد، عراق صدام در خط مقدم این جبهه بود و ‏کشورهایی مثل عربستان پشت سر او بودند اما با اعدام صدام این عربستان بود که به طور عملی و علنی در ‏خط مقدم جبهه ضدیت ایران قرار گرفت عربستان چندین برابر از اسراییل بیشتر علیه ایران هزینه می کرد. ‏عربستان اظهار می داشت موشکهای ایران و سلاح های ایران متوجه اسراییل و غرب نیست بلکه متوجه ‏عربستان و کشورهای همسایه عرب ایران است.

پس چرا اینگونه به نظر نمی رسد؟

همیشه دولتهای ایران و رسانه های ایران سعی کرده اند ‏به افکار عمومی ایران اینگونه وانمود کنند که اعراب و در رأس آن عربستان با ایران دشمن نیست و فقط سو ‏تفاهم وجود دارد در حالیکه رسانه های عربی علنی اعلام می کردند دربارۀ ایران سوء فهم وجود ندارد بلکه دشمنی ‏وجود دارد. زیرا ایران دستور کارهای پنهانی دارد و هدفش بلعیدن کشورهای عربی است. اما در ایران افکار ‏عوام به گونه ای ساخته میشد که فقط یک دشمن جبار و ستمگر دارد و آن رژیم اسراییل است. در حالیکه ‏بحران سوریه را عربستان دامن زد و تغدیه کرد اما ایران در پشت همه این توطئه ها فقط رژیم اسراییل را ‏معرفی می کرد.

در دوره اوباما امریکا علاقه ای نداشت که به جنگ و تخاصم با ایران بپردازد و در عوض به ‏عربستان فشار می اورد که دست به اصلاحات واقعی بزند و فساد و تامین مالی تروریزم جهانی و بنیادهای ‏زکات و خیریه را کنترل کند.

امروزه اصلاحات بنیادین که در زمینه نوسازی اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، مذهبی و مبارزه با فساد صورت می گیرد بی سابقه و در داخل نظام فاسد موروثی غیر قابل پیش بینی بود. ‏این اصلاحات موجب انسجام ملی در عربستان شده است، افزایش نارضایتی بخش سلفی سنتی هم چندان ‏اهمیت و خطری ندارد و این دسته از مذهبیون نفوذ خود را از دست می دهند.

لذا عربستان نه تنها در جنگ ‏یمن فرافکنی و برون افکنی کرد بلکه مشکلات بی اعتمادی داخلی را نیز تا حدودی ترمیم کرد با این ‏توضیح باید گفت عربستان اگر چه در یمن خشن ترین اعمال و جنایت جنگی را انجام می دهد اما رسانه ‏های جهانی سعی می کنند چهره اطلاح طلب و انقلابی به ولیعهد جوان بدهند و از ولیعهد جوان یک قهرمان ‏بسازند.

اینگونه تبلیغ می شود که او هم در داخل و هم در جهان اسلام (حوزۀ عربی) تساهل و مدارا و گفتگوی ‏مذهبی را دنبال می کند محمد بن سلمان در مصر به دیدار الازهر و کلیسای قبطی رفت تا عربستان را مهد ‏تساهل مذهبی و دینی اعلام کند. به هر حال جنگ یمن سرپوشی بود بر غلبه بر مشکلات داخلی عربستان و ‏اگر عربستان در غلبه بر منازعات داخلی موفق شود تنها دستاورد جنگ یمن برای بقای آل سعود در قدرت ‏خواهد بود.

%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%AC%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-300x169.jpg

ایران باید چه کند؟

در مسیر پر شتاب تحولات منطقه ای و جهانی ایران باید بتواند ثابت کند که در یمن یک طرف ‏نزاع نیست و در سایه محاصره همه جانبه یمن حتی به تعهدات انسانی و اخلاقی خود برای امداد رسانی ‏تحت شرایط کنوانسیونهای ژنو نمی تواند عمل کند. از سوی دیگر باید روند اصلاحی را که شروع کرده عمق ‏و ابعاد بیشتری ببخشد تا فعالیتهای تبلیغی و مخرب دولت مغرور سعودی را خنثی کند.‏

۵۲۳۱۰

 کلید واژه‌ها : محمد بن سلمان – انصارالله – یمن – سلمان‌ بن‌ عبدالعزیز – آل سعود –ایران و عربستان – یمن – جهان عرب – عربستان – خلیج فارس 


Facebook

Twitter

Telegram

اشتراک گذاری

میراث تمدنی ایران در موزه های مشهور جهان

مارس. 26 اجتماعی دیدگاه‌ها برای میراث تمدنی ایران در موزه های مشهور جهان بسته هستند

Facebook

Twitter

Telegram

اشتراک گذاری

میراث‌ باستانی ایران در جای‌جایِ جهان

The Heritage of Persia

 
https://www.youtube.com/watch?v=aEpnXNraiXQفایل صوتی  http://www.hamneshinbahar.net/mp3files/The_Heritage_of_Persia.mp3takuk.jpgاول اردیبهشت ۱۳۹۲، شرکت چندملیتّی آمریکایی «سادِبیز»(ساتِبیز) Sotheby’s (که یکی از بزرگترین حراجی‌های آثار هنری را در جهان اداره می‌کند) بعضی از نادرترین نقاشی‌ها و اشیای هنری مشرق زمین را در لندن به معرض فروش گذاشت. در نمایشگاه مزبور اثر زیبایی از «میر علی کاتب» به چشم می‌خورد. میر علی کاتب هرَوی از سرآمدان نستعلیق‌نویسی و از خوشنویسان بزرگ قرن دهم هجری بود که خطش از نظر رعایت اصول، استحکام و همواری، تا زمان خود بی‌همتا بوده و شاید پس از او نیز جز «میر عماد» کسی یارای برابری با او نداشته باشد.hamneshin_louvr.jpgجلوتر – سوم آبان سال ۱۳۸۶ – شرکت تجاری «کریستی» Christie’s نیز به نقش برجسته‌ای از تخت جمشید از میراث باستانی و هنری ایران زمین چوب حراج زد.حراج سادِبیز، و نیز دزدیده شدن یک اثر تاریخی و گرانبها از شهر گلپایگان (سنگی از جنس رُخام که بر سر در بقعه هفده تن نصب شده بود)_________________هنر فقط نزد ایرانیان نبوده و نیست miremad.jpgاگرچه هنر فقط نزد ایرانیان نبوده و نیست اما این واقعیّت دارد که هنر ایران یکی از غنی‌ترین میراث هنری در تاریخ جهان است، و بویژه از قرن یازدهم تا سیزدهم میلادی، کانون و دربرگیرنده بسیاری از رشته‌ها از جمله معماری، نقاشی، بافندگی، سفالگری، موسیقی، خوشنویسی و فلزکاری بوده‌است.اگرچه نقش نیاکان ما در میراث فرهنگی غنی میهن‌مان تردید برنمی‌دارد اما تاریخ ایران به حدود سه هزار سال پیش بازمی‌گردد و برای سه هزار سال، این سرزمین افزون بر سلسله‌های بومی، توسط سلسله‌های یونانی، عرب، مغول و ترک نیز اداره شده و تاثیر آن‌ها را هم باید در نظر گرفت وگرنه از انصاف و واقع بینی دور می‌مانیم.برای مثال روی تاخت‌وتاز چادرنشینان مغول مکث کنیم که فقط به ویرانی ایران نینجامید. این یورش‌ها، سال‌ها بعد اثر مهمی بر تاریخ و هنر ایران هم گذاشت. میراث هنری ایران به هند منتقل شد و هنر و ادبیات گورکانی را پدید آورد. هم‌اکنون صدها نسخه خطی فارسی(مربوط به تمدن ایرانی)، در موزه‌ها و کتابخانه‌های هندوستان است._________________دزدان هنر شال و کلاه می‌کنندgav.jpgمترجم ناصرالدین شاه در سفر فرنگ(ژولیوس ریچارد) که با نام مستعار «میرزا رضا» در دارالفنون تدریس می‌کرد و سال ۱۸۶۰-۶۱ میلادی در سفر صدر اعظم مشیرالدوله به خارج راهنمای او بود، شمار زیادی از آثار هنری ایران از جمله نسخ گرانبهای خطی را از ایران خارج کرد و در پاریس به قیمت گزافی فروخت.همچنین «رابرت مردوک اسمیت» که در سال ۱۸۶۳ میلادی به عنوان مدیر تلگرافخانه از سوی انگلیس در ایران کار می‌کرد در رأس تشکیلاتی بود که بسیاری از آثار هنری ایران اعم از حجاری و گج‌بُری، نقاشی‌های برجسته دیواری، مجسمه‌های مفرغی اشکانی، عطرپاش‌های ساسانی. سلاح‌های آهنین و سرامیک‌های سفالین، پارچه‌های زری و ابریشمی و فرش‌های قرون شانزدهم و هفدهم… را از طریق بوشهر با کشتی به انگلستان می‌فرستادند.محراب مسجد میدان کاشان را که یکی از ظریف‌ترین محراب‌های زرین فام بود اینگونه دزدان هنر ربوده‌اند. محراب مزبور را من در موزه‌ای در برلین دیده‌ام.…ما که خودمان در خواب، و بی‌خیال و کیفور بودیم. باستان‌شناسانی چون «پروفسور آرتور پوپ»، «آندرا گدار»، «ریچارد اتینگ هاوزن»، «ارنست کونتل»، «جیمز هنری بریستد»، «اریک اشمیت» و «ارنست هرتسفلد» هم، که در شناساندن هنر ایران به جهانیان نقش داشتند نتوانستند از غارت و حیف و میل شدن هنر این سرزمین جلوگیری کنند، دزدان هنر آن‌ها را هم قال گذاشتند و یا دَمشان را دیدند و برخی از آنها را با خود شریک کردند.البته و صدالبته آنچه بیش از همه باعث تاراج فرهنگ و تمدن ما شده در درجه اول نه استعمارگران، نه فرنگیان، بلکه حکام زورگو و هالو و نیز، بی‌خبری و نابخردی خود ما است.اکنون مگر از طاق‌بستان و کتیبهٔ بیستون و شکارگاه خسرو پرویز در کرمانشاه، از منزل نظامی گنجوی در روستای «تا» در تفرش، از معبد آناهیتا در کنگاور و سنگ‌نبشته‌های منطفه خرقاب گلپایگان… حفاظت لازم صورت می‌گیرد؟…tagbostan.jpgعکسی از اسب سنگی بزرگ شوش، دیدم که روی زمین افتاده و دارد از بین می‌رود. پیش‌تر در میدان ولی‌ عصر شهر شیراز یک سرستون از دوران هخامنشیان بود. آن تندیس را که اذیت و آزارش به کسی نمی‌رسید، از بیخ کندند و از این نمونه‌ها کم نیست. آثار باستانی در جای‌جای کشورمان توسط عوامل طبیعی و یا توسط اشخاص بی‌مسؤولیت درحال تخریب است. بگذریم……توجه داشته باشیم که قلمرو فرهنگی ایران بسیار گسترده‌تر از قلمرو سیاسی آن است. از این‌رو، بخش مهمی از میراث فرهنگی ایران را باید بیرون از مرزهای سیاسی‌اش جست‌وجو کرد. از اینجا به بعد می‌کوشم آثار مربوط به ایران را در کشورهای زیر اشاره کنم. به ترتیب الفبا:آذربایجان، آلمان، آمریکا، اتریش، ارمنستان، ازبکستان، اسرائیل، انگلیس، اوکراین، بلژیک، پاناما، پرتقال، تاجیکستان، ترکیه، چین (ختای)، روسیه، زنگبار (یکی از جزایر تانزانیا)، ژاپن، عراق، مصر، هلند، هندوستان…_________________آثار هنری ایران در کشور آذربایجاناز ناحیه «آران» آذربایجان و از محلی به نام «ساری تپه» در نزدیکی باکو، در جریان کاوش‌های باستان‌شناسی ستون‌های دوران هخامنشی پیدا شده و هم اکنون در موزه تاریخ باکو نگهداری می‌شود. همچنین در محلی به نام «قَبَلّه» آثاری از دوران اشکانی پیدا شده که در حیاط قلعه «شیروانشاهان» به معرض دید گذاشته‌اند.

_________________

آثار هنری ایران در آلمان

همانطور که گفتم، محراب مسجد میدان کاشان که یکی از ظریف‌ترین محرابهای زرین فام بود در موزه برلین است. این محراب کاشی، و سنگ‌کاری شده، اثر هنرمند ایرانی «حسن بن عربشاه» است. محراب مسجد نطنز، هم در این موزه بود. محراب مزبور متعلق به ۱۳۰۷ میلادی است.

آثار دیگری هم از میهن ما در این موزه نگهداری می‌شود. ازجمله:

– ظروف قلمکاری و قلمزده ایران از دوره نهم تا دوازدهم هجری،

– کاشی‌های قرون هفدهم و هجدهم،

– پارچه‌های دست دوز و زربفت ایران دوره صفوی،

– قالی شاه عباسی که شهرت بین المللی دارد،

– قطعه‌ای از بهترین پارچه‌های عهد ساسانی.

– کاشی‌کاری‌های همراه با طلا، لاجورد و مینا، با نقش شکارگاه از کاشان،

– قرآن به خط کوفی، و –

– کاشیکاری‌های نفیس متعلق به «امامزاده یحیی» ورامین، و……

در موزه برلین، فرش و گلیم ایرانی، و نیز آثار مکتوب و هنرهای تذهیب و نقاشی مینیاتور ایران در کنار انواع آثار فلزی، شیشه و حجاری‌های زیبا با نقش‌های اسلیمی را دیدم. [نقش اسلیمی= نقش تزیینی به شکل گیاه با ساقه‌های مارپیچی، که ابتدا و انتهای آن مشخص نیست.]

hamneshin_iran_muze_berlin.jpg

در این موزه همچنین حکاکی‌ها و کاشی‌کاری‌های نفیس فراوانی از مساجد مختلف در سراسر ایران گردآوری شده‌است. در این موزه یک کاشی دیدم با اشعار فارسی حک شده روی آن. راهنمای موزه گفت این اثر متعلق به بخشی از دیوار یک کاخ در دامغان بوده‌است.

در موزه هنر kunsthe-museum، مینیاتورهای بلوری ایرانی و در موزه گوته، نوشته خط‌‌هایی میخی و نقاشی‌های مذهبی موجود است.

در آلمان، در موزه‌های مردم‌شناسی در هامبورگ و هانور و هایدلبرگ و موزه کستنر، موزه فولکونگ، موزه هنر و صنایع دستی و… ــ قطعات نفیس مفرغی، زربفت‌های ساسانی، حجاری‌های برنزی، سرامیک‌های زیبای قرون اولیه و قلمدان‌ها و جلدهای نقاشی شده ایرانی دیده می‌شود.

sesarbaz.jpgنقش سه نیزه‌دار که یکی از آثار باستانی ایران است و در کاخ آپادانا شوش در استان خوزستان کشف شده‌ و سه سرباز را نشان می‌دهد که پشت سر هم ایستاده و هر یک نیزه‌ای به دست دارند، در موزه پرگامون برلین است.

در موزه چرم و کفش(آلمان)، یک جلد قرآن جلد چرمی مطلا را با نقش‌های ترنجی به رنگ‌های سبز و آبی دیدم که مربوط به قرن یازدهم هجری بود.

در یکی دیگر از موزه‌های آلمان حوالی آلتنبورگ Altenburg آثار یکصد ورق آس و گنجینه‌های قدیمی ساخت ایران که بر پنجاه برگ از آن‌ها صحنه‌های مختلف شاهنامه فردوسی نقاشی شده، و ورق‌های مُدّور، که آراسته به صحنه‌هایی از داستان‌های هفت پیکر نظامی است، دیده می‌شود.

در موزه عروسکی مونیخ(آلمان) مجموعه‌ای از عروسک‌های ایرانی و مدارک اصول و جزئیات خیمه‌شب‌بازی در ایران، نگهداری می‌شود.

گنجینه‌های هنر ایران در آلمان، کتاب‌های مصور خطی فارسی در کتابخانه دانشگاه توبینگن Universität Tübingen را هم شامل می‌شود. انواع و اقسام نسخه‌های خطی شاهنامه، خمسه نظامی، یوسف و زلیخای جامی، دیوان حافظ، خمسهٔ امیر خسرو دهلوی و…

_________________

آثار هنری ایران در آمریکا

sarsotun.jpg

در آمریکا – در گالری نلسون، واقع در کانزاس سیتی در استان میسوری – علاوه بر سر‌ستون‌های سنگی و نقوش برجسته از دوران هخامنشی و ظروف مفرغ متعلق به لرستان و…، آثار هنری دیگری هم از کشور ما موجود است.

در بشقاب سفال لعابداری متعلق به قرن سوم هجری، تصویر سه انسان را می‌بینیم که هر کدام با سازی در دست، می‌نوازند و می‌رقصند، نیاکان ما شاد و خرم بودند.

یک بشقاب دیگر هم که نقره‌ای و از دوران ساسانی است در این موزه وجود دارد. در بشقاب مزبور نقش دو جوان به همراه دو اسب بالدار دیده می‌شود. در پایین تصویر، مردی کوزۀ بزرگ آبی را در جلو دهان اسب‌ها گرفته‌است.

در موزه شهر دترویت Detroit بزرگ‌ترین شهر ایالت میشیگان، نقش برجسته‌ای مربوط به هخامنشیان موجود است. (دترویت هم‌مرز با شهر ویندزور در کانادا است.)

موزه «سینسینتی» The CincinnatiArt Museum (یکی از قدیمی‌ترین نگارخانه‌های ایالات متحده آمریکا) هم، آثار متعددی از هنر ایران دارد که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان لوحه نفیس نقره‌ای با نقش «اهورامزدا»، «اهریمن»، و «زروان»(خدای زمان، که در منطقه لرستان ساخته شده‌) را نام برد. این لوح متعلق به قرن‌های ۷ تا ۸ قبل از میلاد است.

persia.jpgدر موزه هنرهای زیبای بوستون در آمریکا The Museum of Fine Arts نقش برجسته سرباز هخامنشی نگهداری می‌شود. آثار باستانی دیگری هم از ایران، در موزه بوستون هست. ازجمله، تندیس پنج هزارساله بز کوهی، و…

گلدان سفالینی که ساخت آن مربوط به بیش از ۶۰۰۰ سال پیش است. تکوک اشکانی(تکوک=ظرف‌هایی که در دوران کهن به شکل جانوران ساخته می‌شدند)

جام شراب به شکل بز، یک بشقاب نقره‌ای طلاکاری شده زیبا، که داخل آن با نقش‌های مختلفی تزیین شده‌است، در بالا نیم دایره ماه به چشم می‌خورد که بر روی آن ایزد ماه قرار گرفته‌ و ارابه آن توسط چهار گاو کوهان‌دار کشیده می‌شود.

در موزه دانشگاه شیکاگو ردیفی از شیرهای غُرّان تخت جمشید، سر ستونی از تحت جمشید، سر ستون ایوان شمالی کاخ صد ستون، کتیبه‌ای آجری از خشایارشا و بخش‌هایی از طاقچه‌های سنگی تخت جمشید دیده می‌شود.

همچنین یکی از مهم‌ترین آثار هنری ایران، یعنی «مجسمه نیم تنه شاپور دوم» که از گچ ساخته شده، در موزه تاریخ طبیعی شیکاگو است.

در مرکز فرهنگی ایالت مریلند در آمریکا، در موزه هنر والترز Walters Art Museum آثار زیر از کشور ما وجود دارد.

goldan.pngگلدان نهصدساله با نقوش دایره البروج، بُز کوهی سه هزار ساله ایران باستان، سرامیک مینایی ایرانی با نقش سربازان سلجوقی، مُهر دو هزار و پانصدساله هخامنشی از جنس عقیق، لوستر نقره‌ای هشتصد‌ ساله از خراسان، آبریز سرامیکی سه هزارساله لرستان، جواهر-دان نقره‌ای ایرانی، مجسمه سرامیکی از سر زن سلجوقی، بشقاب نقره‌ای با نقش پادشاه و ملکه ساسانی و چندین اثر دیگر که از آن می‌گذرم.

اینگونه چگونه قدمت اشیاء و آثار هنری را مشخص می‌کنیم به کمک علم و از جمله با «نیمه عمر کربن» است که شرح آن در این بحث نمی‌گنجد. نیمه عمر اتم کربن ۱۴ که میزان آن در مواد مختلف، معیار مناسبی برای زمان در تحقیقات باستان‌شناسی است، ۵۷۳۰ سال می‌باشد…

در موزه متروپولیتن نیویورک Metropolitan Museum of Art بشقاب شکار قوچ از آثار باستانی دوران ساسانیان نگهداری می‌شود. بشقاب نقره‌ای شکارگاه، با جیوه، نقره و طلا تذهیب کاری شده و با روش سیاه قلم‌کاری تزئین شده‌است.

سگک عقاب و صید هم در موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می‌شود. سگگ مزبور از اشیای کشف شده دوران اشکانی است، قدمت آن به سده اول پیش از میلاد بر می‌گردد و در نزدیکی نهاوند پیدا شده‌است. تکه زوج این سگک در موزه بریتانیا است.

shekareghch.jpgکاسه زرین میخی‌نگار از آثار باستانی دوران داریوش اول(یا داریوش دوم)، در موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می‌شود. در بالای این کاسه به صورت گرداگرد با سه نوع خط میخی پارسی، عیلامی و بابلی نوشته شده: داریوش، شاه بزرگ.

در موزه متروپولیتن نیویورک آثار دیگری از ایران از‌جمله «کلاه‌خود پرنده و سه پیکر» که قدمت آن به دوره عیلام میانه، به سده ۱۴ پیش از میلاد باز می‌گردد، نگهداری می‌شود.

بر روی این کلاه‌خود، سه پیکر قرار دارند، نفر وسط مرد ریش‌داری است که گلدانی را در دست گرفته‌ و در بالای کلاه‌خود، پرنده‌ای با بال‌های گشوده در حال پرواز است.

در موزه متروپولیتن، سنگ‌نگاره پیشکش‌آوران(مالیات دهندگان) تخت جمشید به نمایش گذاشته شده‌است. سنگ‌نگاره مزبور در قسمت‌های مختلف کاخ‌های هخامنشیان در تخت جمشید دیده می‌شود و پیشکش‌آورانی را نمایش می‌دهد که هر کدام با حمل یک تحفه از پلکانی بالا می‌روند.

Khedmatgozaran hakhamaneshi.jpgسنگ‌نگاره، یک مرد پارسی را هم نشان می‌دهد که در حال حمل مشک آب یا شراب به وسیله یک سینی است. نفر سمت راست که در پله بالا‌تر قرار دارد، مرد مسلح اهل ماد استت که ظرفی درپوش دار را با خود می‌برد.

تندیس نقره‌ای گاو نشسته نیز در موزه متروپولیتن نیویورک است. قدمت آن به حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد برمی‌گردد. سر و دست‌های تندیس مزبور که در جنوب غرب ایران کشف شده‌، به شکل گاو است و تن آن به شکل انسان.

جنس مجسمه گاو عیلامی که در عصر مس(حدود ۵۰۰۰ سال پیش) ساخته شده، علاوه بر هنرمندی قابل ستایش سازندگان آن، بیانگر پیشگامی تمدن عیلام در فناوری استخراج و ذوب فلزات گرانبها است.

khanjar_ghajar.jpgدر موزه متروپولیتن نیویورک خنجر زیباى قاجارى با تیغه فولاد و دسته عاج، همچنین دسته‌های پرنده‌گون دیگ از اشیای کشف شده در تپه حسنلو هم نگهداری می‌شوند. این دسته‌ها سابقاً به ظرفی با عمق کم و چکش‌کاری شده، پرچ شده بودند. نقش این اشیاء پرنده‌ای را نشان می‌دهد که گردن بلند و دم و بال کشیده دارد.

تکوک شیر غُرّان (جامی که در آن شراب می‌نوشند) از آثار باستانی دوره هخامنشی در موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می‌شود. جام مزبور دارای یک ظرف مخروطی شکل و یک شیر است که در حال نعره‌کشیدن است. شیر غران یکی از نمادهای هنرورزی در تزئینات آثار به جا مانده از دوره هخامنشیان است. موزه متروپولیتن مجموعه بزرگی از مفرغ‌های لرستان را هم، در دل خود جای داده‌است.

hamneshi_muze_jametala.jpg

سفالینه‏‌های ارزشمند نیشابور و یک محراب بزرگ ۱۴۰۰ ساله هم که معلوم نیست چگونه از کشور خارج شده در موزه متروپولیتن نیویورک است. محراب مزبور از جنس کاشی لعابی و متعلق به اصفهان است که حدود ۱۳۰۰ سال در یکی از مساجد اصفهان قرار داشت.

yusof_zoleikha_ascension_penn.pngدر موزه باستان‌شناسی دانشگاه پنسیلوانیا، آثار باستانی مربوط به ایران باستان موجود است. از اسکلت‌های سه هزارساله مشهور به «دو عاشق» از تپه حسنلو(که دو نفر در آغوش یکدیگر را نشان می‌دهند)، یک دستبند طلای دوره هخامنشی و کاسه‌ی ضد طلسم دوره‌ی ساسانی، که بگذریم، در موزه باستانشناسی دانشگاه پنسیلوانیا، برگی از نگارگری کتاب یوسف و زلیخا، نوشته عبدالرحمن جامی، هم هست با موضوع معراج. که دو بیت زیر در آن دیده می‌شود:

وز آنجا کرد سوی زهره آهنگ

به دامان وفایش زهره زد چنگ

به قصد شستن پا زین گلابه

چهارم چرخش آورد آفتابه

موزه بروکلین Brooklyn Museum il (که در محله بروکلین در نیویورک قرار دارد)، مجموعه ارزشمندی از اشیاء هنری از تاریخ ایران را در خود جای داده‌است. ازجمله، یک خوشنویسی روی پوست گاو، شعری ازبوستان سعدی –

جهانت به کام و فلک یار باد – جهان آفرینت نگهدار باد(…)،

یک کاشی بسیار زیبا و تابلویی از عاشورا هم در این موزه(از ایران) بود.

در مؤسسه هنر مینیاپولیس(میا)، Minneapolis Institute of Art در ایالت مینه‌سوتا، در کشور ایالات متحده هم آثاری از ایران وجود دارد ازجمله آفتابه برنزی(مربوط به زمان هخامنشی) و یک ابریق زیبا به شکل قوچ، که مربوط به دوره سلجوقی است.

در موزه پاول گتی J. Paul Getty Museum در کالیفرنیا آثاری از گذشته ایران موجود است ازجمله کوزه‌ای از دوران هخامنشی، و از عصر اشکانی، یک تکوک (جام شراب) به شکل گوزن، یک دیگ به شکل گربه وحشی، تکوک دیگر به شکل شیر، و چند کاسه که وسط یکی از آنها تصویری از دولفین است.

mirase_iran2.jpg

در موزه اسمیت‌سونیان در آمریکا(واشنگتن دی سی)، اشیاء زیر از ایران موجود است:

یک تندیس سه‌هزارساله‌ی زن از جنس عاج، یک جام نقره‌ای ۳۰۰۰ ساله، آدمک برنزی با شکلی خاص، یک لیوان دسته‌دار با نقوش هندسی، پیش‌زره‌ی طلایی، بز کوهی از جنس برنز، یک جام طلا که روی آن تصویر یگ کوزه حکاکی شده، پایه‌ای برنزی به شکل موجودی گاومانند و…، (همه متعلق به پیش از روی کارآمدن هخامنشیان)

از دوره اشکانی، هاون‌های سفالی، یک ظرف آب به شکل گاو، ظرف دیگر به شکل جانور خیالی، تکوک(جام شراب) نقره‌ای اشکانی به شکل سر شیر،

(از عصر ساسانی)، یک تُنگ با نقش دیونیسوس (خدای شراب در اساطیر یونایی)، جام شراب به شکل سر بُز، سردیس اسب از جنس عقیق، بشقاب نقره‌‌ای با نقش اسب، یک ظرف بیضی شکل با نقش درخت مو، بشقاب نقره‌‌ای با نقش بز کوهی در میان شاخه‌های درخت مو، (همه از ایران) در آن موزه بود.

kuze_padar.pngدر موزه «فیلد» Fild، در ایلی‌نوی Illinois از ایالت‌های غرب میانه آمریکا هم یک تندیس از شاه ساسانی، موجود است.

در نگارخانه آرتور سکلر Arthur M. Sackler Gallery در آمریکا، آثار نفیسی از ایران موجود است. نمونه‌ای از خط نستعلیق قرن دهم هجری اثر کمال الدین، تصاویری از سیاوش و سودابه در شاهنامه فردوسی، یک نسخه خطی از اشعار جامی، یک نقاشی مربوط به آدم و حوا(از عصر صفوی)…

همچنین کوزه پادار و جام چکمه شکل، از هزاره نخست پیش از میلاد(که از شمال ایران یافت شده)، و پارچ آب هزارساله از جنس طلا و…

در موزه هنر هاروارد Harvard Art Museum در آمریکا، سنگ قبری از دوره سلجوقی، همچنین پرتره میرزا ابوالحسن خان‌(سفیر دولت قاجار در لندن در زمان جورج سوم پادشاه انگلستان) و نمونه‌هایی ازهنر زیرلاکی ایران ازجمله قلمدان‌های زیبا موجود است.

در موزه هنر سیاتل Seattle Art Museum هم، یک پلاک اشکانی با نقش حمله شیر بر گوزن موجود است.

horse_sassanian_cleveland.png

در موزه هنر کلیولند Cleveland Museum of Art در اوهایو، اشیاء زیر از ایران موجود است:

– کوزه‌ای سه هزار ساله به شکل زن برهنه، که مربوط به پیش از دوران هخامنشی است،

– نقش برجسته‌ی بزی در حال خوردن گیاه از عصر ساسانی،

– بشقاب نقره ساسانی با نقش ایزدبانوی آناهیتا،

– جام طلای سه هزار ساله مارلیک با نقش هیولای بالدار،

– انگشتر عقیق اشکانی با نقش طاووس،

– جام نقره سه هزارساله لرستان،

– ظرف آبخوری ساسانی به شکل اسب و،

– فنجان نقره‌ای سه هزار ساله با نقش شکار شیر…

در موزه کلیولند همچنین، یک خیمه منحصر به فرد مربوط به دوران محمد شاه قاجار که از پشم و ابریشم بافته شده، همچنین مینیاتورها و برگه‌هایی از شاهنامه که شامل نقاشی‌ها و دست نوشته‌هایی از قرون ۱۶ و ۱۷ میلادی است و یکی از آنها «مویه اسکندر بر مرگ دارا» را به زیبایی به تصویر کشیده‌‌، موجود است..

vessel_boot.pngدر موزه هنر لس آنجلس Los Angeles County Museum of Art، نمونه‌هایی از برنز‌های لرستان، صحافی‌های زیبا، تابلویی از رضا عباسی، دو برگ از یک نسخه خطی قران، یک نقش برجسته از اسب سوار ساسانی، مجسمه میمون نشسته، کوزه‌ای کفش دار، با قدمت ۳۰۰۰ سال، و تندیسی از یک زن برهنه، و…دیده می‌شود.

در موزه هنر لس آنجلس، نگاره زیبایی از نبرد بهرام چوبین با «ساوه‌شاه»، تابلویی از جنگ گیو با لهاک و فرشیدورد، در شاهنامهٔ فردوسی، همچنین نگاره‌ای از بیژن که سر هومان را باز می‌آورد، نگهداری می‌شود.

_________________

آثار هنری ایران در اتریش

در موزه هنرهای دستی اتریش، قالی «شکارگاه» شاه عباس که برخی از کار‌شناسان، نفیس‌ترین قالی جهان دانسته‌اند، موجود است.

قالی شکارگاه فرشی است تمام ابریشم از ایران اوائل قرن ۱۶ میلادی و همانطور که از اسم ان بر می‌آید صحنهٔ شکار را نشان می‌دهد. شکارچی‌ها سواره یا پیاده به شکار شیر، یوزپلنگ، بزکوهی، مارال، گورخر، گوزن و رویاه مشغولند.

در اتریش هم تابلوهای متعدد نقاشی ایرانی را دیدم. تابلوهای موش و گربه عبید زاکانی، نقاشی‌ها و هنر سکا‌ها (از اقوام پیشین ایرانی)، مدال‌ها، هنرهای تزیینی و…

_________________

آثار هنری ایران در ارمنستان

در گالری ملّی ارمنستان، در بخش هنر خارجی، که قسمتی از موزه ملّی آن کشور است، آثار هنری از ایران قدیم دیده می‌شود. ازجمله، فرش گرانبهایی که روی آن بطرز زیبایی، «بسم الله الرحمن الرحیم» بافته شده‌است. در این موزه، نمونه‌های نقاشی و هنرهای دستی بر روی چوب، سنگ، سفال…، همچنین یک کاشی نگهداری می‌شود که آیه «فسَیعلَمُ الّذینَ ظَلَموا أَی مَنقَلَبٍ ینقَلِبونَ» روی آن حک شده و مربوط به قرن ۱۵ میلادی است.

_________________

آثار هنری ایران در ازبکستان

پیش و بعد از اسلام سمرقند و بخارا موقعیت ممتازی داشتند و بخصوص در دوران سامانیان بر سر زبان‌ها بودند، سمرقند و بخارا میراث باستانی و هنری ما را با خود دارند. سمرقند بویژه در دوره تیموریان و سرسلسله آن امیرتیمور گورگانی، رونق بسیار داشت و هنرمندان ایرانی رهسپار آنجا می‌شدند.

از قرن پانزدهم، ایران تزئین بنا‌ها و مقابر مذهبی را با موزائیک و کاشی لعابی آغاز کرد و این سبک در طول دوره‌های تیموری و صفوی در بخارا و سمرقند نیز رایج بود.

sadi.jpgدر بنای آثاری چون ریگستان، گور امیر تیمور، شاه زند، مسجد بی‌بی خانم، رصدخانه الغ بیک و… همچنین شماری از آثار تاریخی در شهر خوارزم، هنرمندان ایرانی نقش داشته‌اند. در موزه شهر «کوکند» چند برگ خطی از عطار و سعدی و برگ‌هایی از شاهنامه دیدم.

موزه هنر شهر تاشکند، تابلویی در مورد خوارزمی داشت که نقاش، زیر آن به اشتباه کتاب «الجبر و المقابله» او را «المقابله و الجبر» نوشته بود.

_________________

آثار هنری ایران در اسرائیل

موزه اسرائیل در بیت المقدس (اورشلیم)، مجموعه بی‌نظیری از آثار باستانی ایران مربوط به تمام دوره‌های تاریخی را در خود جای داده‌است. از جمله این آثار، می‌توان به یک محراب کامل دوران صفوی متعلق به سده هفدهم میلادی(کار هنرمندان اصفهانی)، مجمر فلزی زیبا با نقوش حیوانات، شمعدان‌های فلزی دوره سلجوقی، کفن سوزن‌دوزی شده نفیس از دوران حکمرانی آل بویه و کاشی‌های لعاب‌دار زیبا از دوره قاجار و… اشاره کرد که در بخش «هنر و باستان‌شناسی اسلامی» موزه اسرائیل قرار دارد. همچنین موزه اسرائیل، مالک آثار زیبایی از تذهیب و مینیاتور و قران‌های خطی است. میزان اشیاء عتیقه و باستانی ایران در اسرائیل و به ویژه در «موزه ملی بتصئیل» خیلی زیاد است.

در موزه سرزمین‌های مقدس The Bible Lands Museum، Jerusalem که در بیت المقدس(اورشلیم) واقع است، آثاری از هنر ایران دیده می‌شود.

_________________

آثار هنری ایران در انگلستان

گنجینه آمودریا(جیحون) – مجموعه‌ای دارای ۱۷۰ تکه طلا و نقره(بر جای مانده از دودمان هخامنشی)، هم‌اکنون در موزه‌های «ویکتوریا و آلبرت» و، بریتانیا است. مجموعه فوق در نزدیکی آمودریا(رود جیحون) یافت شده است. یکی از اشیای مزبور،

پلاک طلایی مرد ماد با خنجر است. این پلاک و دیگر قطعات گنجینه آمودریا در نیایشگاهی در منطقه تخته قباد(کواد) تاجیکستان، کشف شده‌ و من از نزدیک خرابه‌های آن معبد را دیده‌ام.

kashi.jpg

یادآوری کنم که موزه ویکتوریا و آلبرت، از بر‌ترین موزه‌های جهان به جهت داشتن ذخائر غنی آثار هنری است و قالی تاریخی اردبیل هم که توسط «مقصود بیک کاشانی» برای بقعه «شیخ صفی الدین اردبیلی» بافته شده بود و یک اثر هنری بی‌مانند است، در موزهٔ مزبور نگهداری می‌شود. فرش اردبیل در سیزدهمین سال پادشاهی شاه تهماسب بافته شده و یک اثر تاریخی محسوب می‌شود. این فرش از نظر طرح و بافت یکی از نفیس‌ترین و مشهورترین قالی‌های جهان است.

شاهنامه‌ای به خط محمدحکیم‌الحسینی از سال ۱۰۸۵ هجری با چهارده صفحه مینیاتور، یک نسخه خمسه نظامی به خط جعفرالحافظ(مربوط به سال ۸۲۴ هجری)، و چند شاهنامه خطی دیگر، جامع‌التواریخ عهد مغول، کتاب خسرو و شیرین نظامی به خط عبدالجبار(یکی از شاگردان معروف میرعماد)، که دارای هفده صفحه تصاویر رنگین بسیار عالی و زیبا، کار رضا عباسی کاشانی است و… همه، در موزه «ویکتوریا و آلبرت» لندن قرار دارد.

همچنین ده نقاشی‌ زیر:

۱- اردشیر با گلنار دختر کسری ـ از یک شاهنامه نفیس قرن یازدهم هجری

۲- خسرو و خواهر بهرام چوبینه ـ از شاهنامه(دموت)

۳- خسرو شیرین از خمسه نطامی قرن نهم هجری

۴- تصویر خضر و الیاس بر سر چشمه آب زندگی از خمسه نظامی قرن نهم هجری

۵- فرستادگان شاه ایران در دربار اسکندر ـ از کتاب خمسه نظامی

۶- یکی از تصاویر جامع‌التواریخ از عهد مغول

۷- به تخت نشستن کیخسرو ـ از شاهنامه

۸- سیاوش و سودابه در کنار یکدیگر

۹- رستم پس از غلبه یافتن بر دیو سفید که او را به قتل می‌رساند.

۱۰- سیاوش که دارد فنون کشتی‌گیری را می‌آموزد.

در موزه ویکتوریا و آلبرت، یک کشکول ایرانی زیبا را هم دیدم که با نقش‌های هندسی و آیات قران تزئین شده بود.

kashkul16a.jpg

در یاداشت مربوط به آن نوشته شده بود [این کشکول] پیشینه‌ای نزدیک به صد و پنجاه سال دارد و از پوسته نوعی دانه روغنی ساخته شده‌، از گیاهی در جزیره «سیشل» که در اقیانوس هند می‌روید و پوسته‌های آن همراه با جریان آب به سواحل جنوبی ایران می‌رسیده‌اند. سفر پوسته‌ها در دریا شباهت فراوانی به داستان‌های عارفانه دارد و از این رو استفاده از آن ارزش معنوی ویژه‌ای به کشکول می‌بخشیده‌است.

در مجموعه مینگانای دانشگاه بیرمنگام، نسخه‌های خطی ایرانی، از اواخر قرن چهاردهم تا نوزدهم میلادی وجود دارد. مجلس عشاق جامی(از هفت اورنگ)، مثنوی مولوی، شرح حال صوفیان، شاهنامه با خط و نقاشی‌های زیبا(از ۴۰۰ سال پیش)، کلیله و دمنه(از ۱۴۱۲ میلادی) و…

و اما موزه بریتانیا British Museum

موزه بریتانیا مهم‌ترین مجموعه‌های هنر پارسی در جهان را ضبط کرده‌است.

ارابه طلایی چهار اسب از آثار باستانی دوره هخامنشی که در گنجینه آمودریا یافت شده‌ در موزه بریتانیا است. این ارابه چهار اسبه متعلق به ۳۰۰ تا ۵۰۰ سال پیش از میلاد است و دو نفر با لباس هخامنشی‌ بر آن سوار هستند.

arabah.jpg

استوانه گِلی منشور کورش که درست یا غلط، عنوان کهن‎‌ترین سند حقوق بشر دنیا را بر خود دارد، در موزه بریتانیا است.

من در این مورد مقاله‌ای با عنوان

استوانهٔ کورش Cyrus Cylinder «مانترا»ی خیال انگیز

نوشته‌ام. شنیدم نگاره‌ اولین سزارین تاریخ که روی فلز نقش شده(از ایران)، در موزه بریتانیا موجود است که البته آن را نیافتم. زنی در حال زایمان است و در یاداشت مربوط به آن قطعه نوشته شده که پهلوی او را شکافتند و از وی فرزندی به دنیا نیامد.

سنگ‌نگاره ویرانی شوش یا سنگ‌نگاره آشور بانی‌پال یکی از آثار باستانی است که به مناسبت غلبه آشوریان بر عیلامیان در سال ۶۴۷ پیش از میلاد خلق شده‌است. آنچه از تصویر این اثر برمی‌آید، سپاهیان آشور در حال ویران کردن معبد با کلنگ دو سر و دیلم هستند و همچنین از شهر شوش زبانه‌های آتش بلند می‌شود. تعدادی هم از سربازان آشوری مشغول خارج‌کردن گنج‌های آن هستند. گفته می‌شود این اثر باستانی در موزه بریتانیا نگهداری می‌شود اما من آنرا نتوانستم پیدا کنم و ندیدم.

susa_destruction.jpg

بازوبند طلایی بز و پرنده هما یکی از آثار باستانی متعلق به دوران هخامنشیان هم در موزه بریتانیا است. این بازوبند مزین به حیوانی اساطیری است که از شاخ و تن بز و صورت و بال پرنده همای اساطیری تشکیل شده‌است و به صورت متقارن رو به روی هم قرار گرفته‌اند. این بازوبند متعلق به حدود ۵۰۰ سال پیش از میلاد است. بازوبند طلایی بز و پرنده همای هخامنشی دارای سنگ‌ها و نگین‌های گرانبها بوده‌، که همگی از آن کنده شده‌است.

بشقاب نوازندگان از آثار باستانی دوران ساسانیان(سده هفتم میلادی) در موزه بریتانیا نگهداری می‌شود. این بشقاب در طبرستان پیدا شده‌است.

در این بشقاب نقره‌ای که با طلا زراندود شده‌ و نقش قلم زنی شده از ضیافت و بزم شاهانه را نشان می‌دهد نوازندگان در حال اجرای موسیقی هستند. در پایین بشقاب، اجاقی که در حال پخت غذا می‌باشد، روشن است و درختی بیش از نیمی

ardabil_carpet.jpg

از طرح لبه بشقاب را پر کرده‌ و بر روی درخت پرنده‌ای نشسته‌است.

سفال‌های مربوط به قرن نهم و دهم قبل از میلاد هم که در تپه سیلک کاشان به دست آمده، همچنین «مُهر داریوش»، در موزه بریتانیا است.

در موزه بریتانیا «جام نقره ساسانی» هم بود. جامی با کنده کاری‌ها و نقره کاری‌های شگفت انگیز که از خصوصیات دوره ساسانی است و در مازندران کشف شده‌است. همچنین پرتره‌ای از شاه عباس اول پادشاه صفوی، و انواع سرامیک چینی ساخت ایران و…

در بریتیش میوزیوم، یکی از مجموعه مجسمه‌های «هیچ» (از هنرمند ایرانی پرویز تناولی) – «هیچ»‌هایی که به قول خود او پوچ نیستند – به نمایش گذاشته شده بود. در این موزه بزرگ حتماً اشیای دیگری از میراث هنری ایران هست که از نگاه من افتاده‌است.

شگفتا که در موزه بریتانیا، بخش‌های ایلام و شوش و اکد و کلده را از بخش ایران باستان جدا کرده و در طبقۀ اعراب جا داده‌اند.

در کتابخانه علوم دانشگاه اکسفورد، در طبقۀ سوم، بخشی با کتب و ابزار و ادوات علمی مربوط به ایران مانند اصطرلاب‌، ترازو و وسایل مکانیکی پر شده‌است.

در گالری دیوید اَرن لندن David Aaron Ancient Arts، یک جام شراب دیدم از هزاره نخست پیش از میلاد که در محدوده آذربایجان یافته شده و بدنه آن از دو بخش کروی تشکیل شده‌ بود. همچنین یک بشقاب (از عصر ساسانی)، با نقش سه زن که نفر وسطی تا حدودی برهنه بود.

در کاخ ویندسور Windsor Castle که در ویندسور، شهرستان برکشر Berkshire انگلستان قرار دارد، فرش‌های نفیسی از ایران موجود است.

iran_london.jpg

در مجموعه خصوصی مایکل بکمن در لندن،‌ تعدادی از آثار با ارزش هنری و عتیقه ایرانی موجود است. کاسه نقره‌ای با نقوش پادشاهان هخامنشی و ساسانی، ظرف سفالی از عصر زندیه، گردنبند طلا با تزئینات فیروزه‌ای، ظرف آب‌خوری با دعا و نقوش فلکی کنده کاری شده بر بدنه آن، بخوردان برنجی با مشبک فلزی و…

iran_london_3.jpg

_________________

آثار هنری ایران در اوکراین

در کاخ و موزه باغچه‌سرای کشور اوکراین، معروف‌ترین اثر ایرانی «فواره اشک» (فواره باغچه‌سرای) که آرامگاه دختر اسیری از لهستان است دیده می‌شود. معمار فواره باغچه سرای، یک ایرانی بوده‌است.

در کاخ مزبور پیکر مومیایی شده یک ملکه ایرانی را هم، با زینت آلاتش، از جمله قطعه‌های طلایی که روی چشم‌ها و لب‌هایش گذاشته، می‌توان دید. یادآور شوم که فواره باغچه‌سرای، نام یک کتاب ادبی هم هست که الکساندر پوشکین، نوشته‌است.

_________________آثار هنری ایران در بلژیکدرموزه بروکسل بلژیک، مجسمه بُرنزی یک رب‌النوع متعلق به قرن ۷ و ۸ قبل از میلاد و همچنین لگام یک اسب که در لرستان کشف شده و مربوط به قرن هشتم پیش از میلاد است، از مهم‌ترین آثار ایرانی به شمار می‌رود._________________siavash_shamayel.jpg

آثار هنری ایران در پاناما

در موزه موسوم به گالری، در پایتخت پاناما شمایلی دیدم که از شهر من گلپایگان پیدا شده و به آن موزه برده بودند.

شمایل، مربوط به داستان سیاوش و رفتن او در آتش بود. پائین شمایل نوشته بود. جرفادقان که اسم قدیمی شهر گلپایگان است.

_________________

آثار هنری ایران در پرتقال

در موزهٔ کالوست گُلبـِنکیان Museu Calouste Gulbenkian در شهر لیسبون پایتخت پرتغال که اشیاء هنر باستان و نوین را در خود جای داده‌ و پیرو وصیت‌نامهٔ کلکسیونر ارمنی‌تبار، کالوست گلبنکیان، بنیاد شده، ظروف مربوط به عصر سلجوقی و چند نقاشی ایرانی را دیدم.

در «موزه کاشی» در شهر «لیسبون» پرتقال، چندین کاشی ایرانی دیده می‌شد. روی یکی از کاشی‌ها آیه‌ای از سوره مریم نقش بسته بود.

_________________آثار هنری ایران در تاجیکستانموزه ملی تاجیکستان نسخه‌های خطی بسیار دارد که تا کنون آنچنان که باید و شاید مورد پژوهش قرار نگرفته‌است. ازجمله یک نسخه خطی ۴۰۰ ساله «شاهنامه» که مینیاتورهایی که در تزئین آن استفاده شده و نوع خطّ آن(آمیزشی از خط نسخ و نستعلیق)، قابل تأمل است. این نسخه خطی ۹۱۴ صفحه‌ای که با بیش از ۲۰ مینیاتور مزین شده، تنها ۲۲ هزار بیت شاهنامه را دارد و کامل نیست. گفته می‌شود کاغذ این شاهنامه از اصفهان است…_________________

آثار هنری ایران در ترکیه

در نزدیکی دریاچه وان ترکیه، سنگ‌نبشتهٔ‌ای از خشایارشا، بر فراز صخره‌ای و در ارتفاع ۲۰ متری از سطح زمین و در نزدیکی یک قلعه واقع شده‌است.

cuneiform_van.JPG

گویا این کتیبه در اصل توسط داریوش بزرگ آماده‌سازی شده‌ اما به دلائلی تکمیل نشده‌ و خشایارشا پسر داریوش، در دوران زمامداری خود آن را تکمیل کرده و به یادگار گذاشته‌است. این کتیبه ۲۷ سطر و ۳ ستون دارد و از چپ به راست و به سه زبان پارسی باستان، اکدی و عیلامی نوشته شده‌است. گویا این تنها کتیبهٔ هخامنشی است که در خارج از مرزهای کنونی ایران قرار دارد.

در موزه «خانه مولوی»(در استانبول) نسخه‌ای خطی از مثنوی مولوی نگهداری می‌شود که مربوط به سال ۱۴۷۵ میلادی است. در موزه توپکاپی آثار مربوط به ایران کم نیست. از‌جمله درفش ارتش ایران در جنگ چالدران.

hamneshin_masnavi.jpg

در این موزه بیشتر آثار ایرانی از دوره صفویان است. در موزه توپکاپی در بخش آغازین، نمونه‌هایی از کلاه‌خود، زره و درفش‌های سپاه ایران در دوران صفوی را می‌توان دید. بخشی از این آثار در جنگ چالدران به دست عثمانیان افتاده‌است. در موزه توپکاپی همچنین، مینیاتوری از سده هفدهم همراه با کتابی خطی در باره ملا‌نصرالدین وجود دارد.

چند مدال شیر و خورشید از دوره قاجار را در تالارهای «گنجینه» همین موزه دیدم.

از سکه‌های دوران هخامنشی که بگذریم(بویژه نقش گاوی ایستاده بر دولفین)، در منطقه تاریخی «سلطان احمد» استانبول، مجسمه‌های سنگی و ماسه‌ای، سرستون‌ها و نقش‌های تزیینی از معماری دوران اشکانی وجود دارد. در منطقه سلطان احمد(در موزه باستانشناسی) یک ستون یادبود مرمری نیز از روزگار هخامنشیان نگهداری می‌شود.

_________________

آثار هنری ایران در چین

نقاشی ایران در زمان باستان به‌خصوص در عصر ساسانی از راه آسیای مرکزی به چین نفوذ کرده و این تأثیر توسط آیین مانی که با نقاشی همنشین بود بسیار بوده‌است. یکی از مکان‌هایی که تاثیرات هنر نقاشی ایران ساسانی را در چین نمایان می‌سازد، غارهای منطقه دون‌خوانگ است. در معابد زیرزمینی منطقه دون‌خوانگ یک‌سری نقاشی دیواری وجود دارد که در آن‌ها تاثیر هنر نقاشی ساسانی به صورت حاشیه‌های مرواریدی‌شکل دیده می‌شود که این نوع حاشیه‌ها از ویژگی‌های هنر ساسانی هستند. از دیگر تاثیرات هنر نقاشی ساسانی در منطقه دون‌خوانگ می‌توان از زمینه سرخ‌ رنگ نقاشی نام برد که یک سنت ایرانی در دوره ساسانی است. پروفسور پوپ Arthur Upham Pope که شیفته معماری مسجد شیخ لطف الله اصفهان بود، در کتاب «هنرهای ایران» می‌گوید:

«زمینه قرمز نقاشی‌های دیواری و تزئینات به شکل مروارید، که در معابد بودایی دون‌خوانگ به کار رفته، هر دو اصالتاً ساسانی هستند.»

گفته شده تاثیر پیکرنگاری ایران بر پیکرنگاری بودایی چین تا پایان دوره ساسانی و سراسر دوره تانگ ادامه می‌یابد و حتی در برخی از نقاشی‌های دیواری مشاهده می‌شود. اینکه آثار هنری ایران در موزه‌های چین هم باشد بر من معلوم نیست اما می‌دانم که در شهر چوانجو(در کشور چین یا به قول خودشان ختای) دهکده‌ای به نام «بوسی جوان» به معنای پارسیان، وجود دارد که آمیزه‌ای از هنر و فرهنگ ایرانی است. چینی‌ها بر این باورند که مردم این دهکده بازماندگان بازرگانان ایرانی هستند که در زمان سلسلهٔ تانگ چین ۶۱۷ تا ۹۰۷ میلادی زندگی خود را در آنجا آغاز کردند.

گفته شده از قرن پنجم پیش از میلا‌د تا قرن هشتم میلا‌دی نفوذ نقاشی ایران در نقاشی چین بسیار بوده‌است. برخی گفته‌اند نقاشی در چین در اصل ایرانی و مانوی است فقط چون پس از رفتن از ترکستان شرقی به چین بار دیگر از راه چین به ایران برگشته و مردم چین نیز از خود آثاری در آن گذاشته‌اند، به سبک چینی مشهور شده‌است. من در این مورد اطلاعی ندارم.

_________________

آثار هنری ایران در روسیهiran_mosco.pngدر موزه هنرهای شرقی مسکو، تکوک[جام شراب] اشکانی با نقش شیردال، جلب نظر می‌کرد.(شیردال، موجودی افسانه‌ای است با تن شیر و سر عقاب و گوش اسب)ساخت آن تکوک به دویست سال پیش از میلاد باز می‌گردد و جنس آن از عاج است. قسمت انتهایی آن که با نقش جانوری تزیین می‌شده در این اثر دارای نقش شیردال، با شاخی منحنی است. گفته می‌شود این اثر از اتصال قطعات بسیار، به یکدیگر ساخته شده‌است. در میانه بالایی این نقوش سر زئوس، و در کنار آن سرهای زنانی به چشم می‌خورَد که حکایت از یکی از افسانه‌های یونانی دارد.…در یکی از موزه‌های مسکو، فرش دست‌بافی را دیدم با اشعاری از شاهنامه فردوسی.بالای فرش، واژه «فروهر» به خط زیبایی بافته شده بود.…قالی پازیریک، قدیمی‌ترین فرش دنیا که بیشتر پژوهشگران از دست‌بافت‌های پارت‌ها و یا ماد‌ها می‌دانند و در دره پازیریک در کنار اشیاء باستانی دیگری در گور یخ‌زدهٔ یکی از فرمانروایان سکایی کشف شده، در موزه هرمیتاژ Эрмитаж در سنت‌پترزبورگ روسیه است.نقش‌هایی که در آن قالی دیده می‌شود شامل تصویر سوارکاران، آهوهای در حال چرا‌کردن و جانوران افسانه‌ای با سر عقاب و بدن شیر است و حاشیه‌ای گُل‌دار دارد.درّه پازیریک دره‌ای کوچک در شمال کوهستان آلتایی(در جنوب سیبری مرکزی و در ۷۹ کیلومتری مرز مغولستان) است.موزه هرمیتاژ مجموعه گرانبهایی از آثار هنری ایران را در اختیار دارد و تقریباً همه تاریخ ایران را پوشش می‌دهد، از دوران باستان تا پایان سلسله قاجار.در موزه هِرمیتاژ به جز تابلوهای نقاشی، ظروف سفالی قبل از میلاد، آثار هنری دوره اشکانی، سکه‌های کمیاب «اردشیر بابکان»، سنگ‌های قیمتی حکاکی شده، مُهر مخصوص مادر خسروپرویز و ظرف‌های نقره‌ای که همه در ایران در کشفیات باستان‌شناسی پیدا شده، موجود است. نقش برجسته سرباز هخامنشی هم در موزه هرمیتاژ بود که گویا اهدایی دولت ایران به این موزه در سال ۱۹۳۵ میلادی است.…از سال ۱۹۲۰ گنجینه بی نظیری از آثار تاریخی و هنری ایران به موزه هرمیتاژ اضافه شده‌است. البته در این موزه آثاری هم از عصر اموی و عباسی، نگهداری می‌شود.mask_helmet_safavid.pngدر بخش منسوجات هرمیتاژ، حدود ۱۵۰ اثر ایرانی را دیدم.(پارچه‌های ابریشمین یا زربافت با نقش نگارهای ایرانی و…)در قسمت فرش، یک زیلو از ایران بود مربوط به قرن شانزدهم. همچنین یک فرش ابریشمی مربوط به قرن ۱۷.در بخش سکه‌ها، شمار بسیار زیادی سکه طلا، نقره و مسی از دوره‌های مختلف تاریخ ایران دیده می‌شد.…اضافه کنم که در موزه کاخ کرملین(روسیه)، یک کلاهخود و ماسک چهارصدساله که هدیه دربار صفوی به زمامداران روسی است، نگهداری می‌شود.…قفقاز از آقای دکتر محمود کویر شنیدم، روی پیشانی دروازه دربند Дербе́нт آخرین نقطه قفقاز که از زمان انوشیروان باقی مانده، لوحه‌ای هست که روی آن نوشته شده:«ای بشر، به ایران خوش آمدید»دربند، شهری بندری در حاشیه دریای خزر است و در جنوبی‌ترین قسمت فدراسیون روسیه واقع شده‌است. نام فارسی دربند از اواخر سده پنجم میلادی بر شهر نهاده شد یعنی از زمان قباد یکم ساسانی.…در جنوبی‌ترین منطقه روسیه Осетия(اوستیا)، که در گذشته‌های دور ایرانیان به آنجا کوچ کردند و هنوز زبان فارسی رایج است، وقتی در کوچه پس کوچه‌ها قدم می‌زنیم انگار در ایران عصر ساسانی هستیم. اسم ها، واژه‌ها، نشانه‌ها همه دوره ساسانی را تداعی می‌کند. یک نمونه از نشان‌های شیر که به سبک پرسپولیس در حال حمله به شکار خود است و گویا یک گردنبند زرین متعلق به یک ملکه یا شاهزاده ایرانی بوده، در اوستیای شمالی در جنوب روسیه و شمال جمهوری گرجستان پیدا شده‌است._________________گرجستانگرجستان در چندین دوره تاریخی در دست ایرانیان بود و یادگارهای گوناگونی از حضور آنها در این منطقه به چشم می‌خورد: «آتشگاه» از دوره ساسانی (در بخش کهن تفلیس) و «کاخ فیروزه»(در شهر بورجومی در مرکز گرجستان) از جمله این یادگارها هستند. جدا از بناهای تاریخی، موزه دولتی هنر گرجستان نیز مجموعه‌های بزرگی از آثار ایرانی در خود دارد؛ نقاشی‌های درباری قاجار یکی از این مجموعه‌ها است.mohamadshah.jpgانتقال نقاشی‌های قاجاری به گرجستان و همچنین روسیه به زمان فتحعلی‌شاه بازمی‌گردد. در جریان جنگ‌‌های ایران و روسیه، تبریز در سال ۱۸۲۷ اشغال شد. در این میان، نظامیان روس‌ تابلوهای زیادی را از ایران خارج کردند. موزه هنر گرجستان به جز حدود پنجاه نقاشی رنگ روغن از دوره قاجار، صدها مینیاتور و هنر زیرلاکی از این دوره را نیز در خود دارد._________________آثار باستانی ایران در زنگبار (یکی از جزایر تانزانیا)در زنگبار، مسجد کیزیمکازی، که قسمت اعظم آن از سنگ و گچ‌بُری‌های زیبا است، نشان از معماری ایران دارد، بویژه که شبیه مساجد قدیمی ایران است.

مسجد کیزیمکازی قدیمی‌ترین مسجد در زنگبار و قدیمی‌ترین بنای اسلامی در شرق آفریقاست. شهری که مسجد در آن قرار دارد در واقع شهر دیمبانی ( Dimbani) است که با کیزیمکازی حدود ۴ کیلومتر فاصله دارد.

ساخت آن به مهاجران شیرازی در سال ۵۰۰ قمری، مطابق با ۱۱۰۷ میلادی نسبت داده می‌شود.

گفته می‌شود حدود ۸۰۰ سال پیش که ایرانی‌ها به زنگبار رفته‌بودند، این بنا را ساختند. محراب این مسجد و چند کاشی که باقی مانده‌است، تاثیر هنر ایران را نشان می‌دهد. دکتر محمد عجم که از این مسجد بازدید کرده در مقاله ای در  روزنامه همشهری روزهای ۱۷ -۱۸ – خرداد ۱۳۸۰  نوشته است مسجد کیزیم کاضی در واقع مسجد کاظم قاضی است. که در زبان سواحیلی به کزیمکزی http://parssea.org/?p=2174File:Kizimkazi old.jpgبنای دیگر که هنر ایران را در آن می‌توان دید «حمام ایرانی کیدیچی» است. این حمام که چند خزینه دارد به سبک حمام‌های قدیمی ایران ساخته شده و در یکی از سالن‌هایش شعری به زبان فارسی دیده می‌شود. در عمارت موسوم به «هشت ستونه» که تا حدودی شبیه آرامگاه حافظ است هم، نقش هنر ایرانی هویدا است.…اضافه کنم که «زنگ» واژه‌ای فارسی است به معنی تیره‌رنگ، قهوه‌ای و سیاه، «بار» به معنی ساحل، کناره و کرانه (مثل: جویبار، رودبار، ارسباران…) و در مجموع «زنگبار» یعنی «ساحل سیاهان» و یا «سرزمین سیاهان»._________________

آثار هنری ایران در ژاپن

در موزه ملی توکیو، آجرهای رنگین ۲۸۰۰ ساله با نقش موجودات نیمه انسان، که در شمال غرب ایران در تپه باستانی قلاچی کشف شده، همچنین کاسه دسته‌دار از سده نهم پیش از میلاد، پیش از عصر هخامنشی، نگهداری می‌شود. بر بدنه این کاسه نقش چهار گاو که هر کدام به وسیله دو گربه‌سان شکار شده‌اند به چشم می‌خورد و انتهای دسته این ظرف به شکل دو مرغابی ساخته شده‌است.

glazed_tile_iran_tokyo.png

در موزه ملی توکیو(ژاپن) آثار هنری مختلف از ایران شامل نقاشی، خوشنویسی، فلزکاری، کنده کاری، سرامیک سازی، خاتم کاری و پارچه‌های مختلف و… نگهداری می‌شود.

در موزه میهوی ژاپن Miho Museum دو حجاری از تخت جمشید(نقش اسبان ارابه و خدمتگزار تخت جمشید) وجود دارد. نقش اسبان ارابه ادامه نقش ارابه‌ران در موزه بریتانیاست که موزه «میهو» درسال ۱۹۸۵ آن را خریده‌است. در شهر نارا در ژاپن، در معبد تودای-جی، یک تنگ آب شیشه‌ای از ایران قدیم – مربوط به دوره ساسانی – موجود است.

caw_japon_iran.png

در موزه مهیو، ظرف نقره‌ای به شکل قوچ ایستاده، تندیس ۲۸۰۰ساله‌ بزکوهی با درخت خرما، بشقاب نقره‌‌ای دوره‌ی ساسانی با نقش آهویی در چنگال عقاب، تندیس نقره‌ای خروس از دوره‌ی پیش-هخامنشی، ظرف بیضی شکل نقره‌ای از دوره ساسانی، قزقون(دیگ در دار) زرین هخامنشی، تندیس نقره‌ای گاو ایستاده، تنگ آب بسیار قدیمی با دسته‌ای به شکل بز کوهی بالدار، گلدان نقره ساسانی با نقش پرنده، فرشی از دوره شاه عباس اول صفوی، قایق حامل درخت مقدس و بز ها، و ظرفی به شکل حمله شیر به گاو، از دوره پیش-هخامنشی موجود است.

_________________

آثار هنری ایران در عراق

قسمت بزرگی از عراق کنونی را سرزمین باستانی «میانرودان»(بین‌النهرین) تشکیل ‌داده که خاستگاه تمدن‌های باستانی سومر، بابل و آشور بوده‌است. در دوران اشکانی و ساسانی، بخش گسترده‌ای از میانرودان جزو امپراتوری ایران بود.

در کاوش‌های باستان‌شناسی در عراق که به شکل جدی از آغاز سده بیستم میلادی آغاز شد اشیاء گوناگونی هم در رابطه با تمدن ایرانی بدست آمد. بخش عظیمی از این آثار هم‌اکنون در موزه پِرگامون برلین و موزه متروپولیتن نیویورک است و بخشی نیز در موزه ملی عراق نگهداری می‌شد.

tabute_ashkani.jpg

بعد از سال ۲۰۰۳ که آن کشور با حمله ایالات متحده و متحدینش روبرو شد، یکی از قربانیان آن تجاوز مهیب، موزه‌های عراق بود که از دستبرد افراد بی فرهنگ و تاجران هنر در امان نماند. بعدها هم که داعشیان بر آن کشور مسلط شدند، بویژه در موصل آثار تاریخی و قدیمی مربوط به دوره تمدن آشوری و بابلی، آسیب جدی دید.

آثار مربوط به سلسله‌های ایرانی در موزه ملی عراق به شکل عمده دربرگیرنده سکه‌های اشکانی و ساسانی، سفال، ظرف‌هایی با نوشته به خط آرامی، کوزه‌های لُعابی، تابوت‌‌های اشکانی، کلاه‌خود و بطری‌های ظریف شیشه‌ای از زمان ساسانی هستند. در موزه غارت شده بغداد، آثار متعدد پارتی‌ها، ساسانیان و آثار مشترک ایران و کشورهای بین النهرین(میان رودان) نگهداری می‌شود که از آن جمله نقش‌های برجسته سنگی «نِرگال» NERGAL و نقش خدای آفتاب همراه با یک عقاب است.

aghe_kasra.jpg

از آثار پارت‌ها که در این موزه نگهداری می‌شود می‌توان به نقش برجسته الهه جنگ به نام «آلات» ALLAT همراه با دو الهه دیگر که متعلق به قرن اول پس از میلاد است اشاره کرد. توجه داشته باشیم که در زمان‌هایی طولانی، از دوران اشکانیان(سده سوم پیش از میلاد تا سده سوم میلادی) و ساسانیان(سده سوم تا هفتم میلادی)، پایتخت ایران در عراق قرار داشت. بدیهی است که بخشی از آثار آسیب دیده و غارت شده، به تاریخ ایران مربوط می‌شد. طاق‌ کسری ازجمله بناهای تاریخی ایران در عراق است اما در سایر نواحی این کشور نیز آثار تاریخی زیادی متعلق به سلسله‌های ایرانی وجود دارد. یکی از درخشان‌ترین این آثار شهر باستانی هترا (الحضر) است که بخش بزرگی از آن را داعشیان ویران کردند. داعش آثار قدیمی شهر هترا را به عنوان مظاهر بت‌پرستی با خاک یکسان نمود.

بقعه و بارگاه حسین بن علی همچون حرم دیگر امامان شیعه در نجف، کاظمین و سامرا، هم، معرف هنر و معماری ایرانی است. توجه داشته باشیم که ساخت و ساز آنها در دوره‌های مختلف به همت حکام و مردم ایران انجام یافته‌است. شاکله ساختمان کنونی حرم امام حسین بازمانده از دوران استیلای آل‌بویه بر ایران و عراق است و بسیاری از بخش‌های دیگر در دوره‌های صفویه، افشاریه و قاجاریه به دستور کسانی چون شاه اسماعیل اول، نادرشاه افشار و ناصرالدین‌شاه ساخته شده‌اند…

________________

آثار هنری ایران در فرانسهبخشی از موزه لوور پاریس به آثار تاریخی و باستانی ایران اختصاص دارد و شامل قطعات بزرگی از سرستون‌های کاخ‌های هخامنشیان و تخت‌جمشید شیراز تا لوح قانون حمورابی می‌شود. سر ستون‌های هفت متری آپادانا و آثار داریوش در شوش در فاصله سالهای ۱۹۳۰ تا ۱۹۵۰ میلادی به این موزه منتقل شده‌است.همچنین ظرف‌های رنگ‌آمیزی شده سفالی متعلق به نیمه دوم هزاره چهارم قبل از میلاد، سفال‌های قرن دهم پیش از میلاد، آثار برنزی قرن هشتم پیش از میلاد، تابلوهای نقاشی، مهره‌ها و مجسمه‌های کوچک دوره هخامنشیان(که از قدیمی‌ترین آثار ایرانی است) در این موزه نگهداری می‌شود.jam.jpg…از مهم‌ترین آثار دوران هخامنشیان در موزه لوور، نقش یک شیر و گاو بال‌دار، و سرستون گاو دوسر از قصر شاهی در شوش است. این سرستون بزرگ (گاو دوسر) یکی از ۳۶ ستون پشتیبان سقف کاخ آپادانا داریوش بزرگ در شوش و نمایانگر معماری هخامنشی است. این سی و شش ستون هر کدام دارای ۲۱ متر ارتفاع هستند که قاعده هر کدام به شکل مربع است که نام پادشاه بر روی آن حکاکی شده‌است. قدمت این سرستون‌ها به ۵۱۰ سال پیش از میلاد باز می‌گردد.…همچنین، جام هیولای دوسر و غزال، که از آثار به جا مانده از فرهنگ و تمدن مارلیکا است در موزه لوور قرار دارد. این ظرف از آلیاژ نقره و طلا ساخته شده و بر روی آن قلم‌کاری و برجسته‌کاری صورت گرفته‌است. بر روی جام اژدهایی با فَک باز وجود دارد که با هر پنجه خود غزالی را در چنگ گرفته‌است.bozekuhi.jpgدسته گلدان بز کوهی، یکی از آثار به جای مانده مربوط به دوران هخامنشیان در موزه لوور است. جنس آن، نقره با روکش طلا می‌باشد. بال‌های زیبا و شاخ‌های این بز کوهی، سمبل سرزندگی و نشاط در هنر هخامنشی است.…سنگ‌نگاره یادبود اونتاش ناپیریشا(پادشاه بزرگ عیلامی و بنیانگذار زیگورات چغازنبیل) در موزه لوور است. بر روی این سنگ نگاره باستانی نقش زنی حک شده‌ که دُم ماهی دارد و مارهایی را در دستان خود گرفته‌است. در بالای تصویر کامل این سنگ نگاره، کاهنه‌های معبد در حال عبور هستند. جنس این سنگ نگاره از ماسه سنگ می‌باشد. این اثر مربوط به ۱۳۴۰ تا ۱۳۰۰ پیش از میلاد است و از چغازنبیل به شوش آورده‌شده و هم‌اینک در موزه لوور قرار دارد.…تخته بازی ۵۸ خانه‌ای، از آثار باستانی عصر آهن که در تپه سیلک کاشان کشف شده و از جنس گل‌پخته است نیز در موزه لوور است. تندیس یک پرنده(فاخته لاجوردی رنگ) از آثار باستانی دوره عیلام که به شکل پرنده فاخته و متعلق به ۱۳۰۰ سال پیش از میلاد است در موزه لوور پاریس نگهداری می‌شود.takhtabazi.jpgشمشیرهایی از طلا و نقره متعلق به عصر دیلمیان و ساسانیان را هم در موزه لوور دیدم. همچنین کوزه بانوی رقصان، یکی از آثار فلزی به جای مانده از هنر ساسانیان که روی آن چهار زن را در حال پایکوبی و رقص نمایش می‌دهد.napiraso.pngتندیس ناپیرآسو(همسر پادشاه عیلام) که نقطه اوجی در هنر ریخته‌گری مفرغ است و حضور صنعتگرانی چیره دست را در ایران زمین در سرزمین عیلام نشان می‌دهد، از جمله آثار مربوط به ایران در موزه لوور است. قدمت آن به ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد باز می‌گردد و با لایه‌ای از مس و طلا روی قالب برنزی ساخته شده‌است.سنگ‌نگاره زن ایلامی و ندیمه‌اش از آثار باستانی دوره عیلام هم در موزه لوور است. بر روی این سنگ نگاره نقش زنی ایلامی وجود دارد که دارد نخ می‌ریسد و ندیمه‌اش او را باد می‌زند. جلوی او هم میزی با بشقاب غذا قرار دارد. این اثر تاریخی در منطقه شوش کشف شده‌است.سنگ‌نگاره بز با دم ماهی که بر روی سنگ آهک ایجاد شده‌ و یک نوع تشریفات مذهبی را نمایش می‌دهد در بخش عتیقه‌های شرق نزدیک، در طبقه همکف، اتاق ۱۰ در موزه لوور نگهداری می‌شود.nadidime.jpgکتیبه داریوش بزرگ که یکی از الواح ارزشمند دوران هخامنشی است در موزه لوور است. کتیبه مزبور در کاخ آپادانای شوش به خط پارسی کهن است. این کتیبه علاوه بر اینکه مجوز و فرمان‌نامه ساخت بنای کاخ آپادانای شوش را بیان کرده‌، اطلاعات مهمی را در مورد داریوش اول و هخامنشیان به باستان‌شناسان ارائه داده‌است.…یکی از آثار ایرانی موزه لوور که مدتها مرا به خود مشغول داشت فلزنگاره نیایش آفتاب یا تابلو مراسم نیایش راهبه‌های آفتاب بود. روی این تابلو، نام «شیلهاک اینشوشیناک پسر شوتروک ناهونته» (پادشاه شوش و انشان و…) حک شده بود.فلزنگاره نیایش آفتاب از اشیای کشف شده دوران عیلام میانه است. قدمت آن به هزار و دویست سال پیش از میلاد بر می‌گردد و در خرابه‌های معبد شوش کشف شده‌است.niayeshe_aftab.jpgاز دیگر آثار ایرانی موزه لوور، تُنگ دسته‌گربه‌ای و یک ظرف آب‌خوری بُرنزی است که قدمت آن به پایان دوره ساسانیان باز می‌گردد. دسته تُنگ، به شکل یک گربه وحشی ساخته شده که دستانش بر روی لبه تنگ و پا‌هایش بر روی بدنه تُنگ قرار دارد. همچنین بر روی بدنه ظرف و پایه آن طرح برگ گیاهان دیده می‌شود.tong.jpgقطعه افسار برنزی لرستان و چندین و چند اثر دیگر مربوط به ایران در موزه لوور وجود دارد که از آن می‌گذرم. در موزه لوور آثار متعددی هم از دوران سامانیان، سلجوقیان، صفویان و… نگهداری می‌شوند.نقش شیر کاخ آپادانای شوش هم در موزه لوور بود. این دیواره یکی از آثار باستانی متعلق به دوران هخامنشیان، داریوش بزرگ است که در کاخ وی قرار داشته و مربوط به ۵۱۰ سال پیش از میلاد است.…در موزه لوور «سنگ‌نگاره کمان‌داران» ایرانی هم بود. کتیبه مانندی که از آجر سفالی براق ساخته شده و بلندی آن ۴٫۷۵ متر و پهنای آن ۳٫۷۵ متر است و درواقع بخشی از تزئینات مجلل کاخ آپادانا، در شوش بشمار می‌رفت.در موزه لوور، یک لوحه اکدی هست که به داستان خواجه پیروز (که بعدها به حاجی فیروز بدَل شد) اشاره دارد که صورتش سیاه است و لباس سرخ به تن می‌کند و دایره و تنبک می‌زند و نوروزی خوان بوده‌است.تندیس مرمرین یکی از الهه‌های آشوری(ایزدبانوی ایشتار) متعلق به دوره اشکانی نیز، در موزه لوور بود._________________آثار هنری ایران در کانادادر کانادا، در «موزه آقاخان» در کنار «مرکز اسماعیلی» در بخش خاوری تورنتو، مجموعه‌ای بزرگ از هنر ایران موجود است. از جمله:– فرش ایرانی از دوران صفویان،– قبای ابریشمی مربوط به آغاز سده چهاردهم میلادی،– ظرف هفت سین(از شهر ری)، متعلق به سده دوازدهم میلادی،– قمقمه زیارتگر، مربوط به سده نهم میلادی،– سفالِ لعاب‌دار، از دوره ساسانی با طرح پرنده و ماهی روی آن، و –– کتاب «تشریح منصوری»، از منصور ابن الیاس شیرازیtashrihe_mansuri.JPGتشریح منصوری به کالبدشناسی انسان اختصاص دارد و در سده پانزدهم میلادی به کوشش منصور ابن الیاس شیرازی نوشته شده‌است. نمونه‌های دیگری از همین کتاب در کتابخانه‌های ایران و ایالات متحده نگهداری می‌شوند. در موزه مزبور یک تابلوی نقاشی از کریم‌خان زند دیده می‌شود که نظیر آن در موزه بریتانیا هم هست. ملاقات اسماعیل خان قشقایی (که توسط نادر شاه نابینا شده بود) با کریم‌خان و تقاضا از وی که از خراسان ایل قشقایی رهسپار فارس شوند.hamneshin_karimkhan11.jpgدر موزه آقاخان چندین نگاره‌ مینیاتوری از شاهنامه فردوسی، همچنین یک بخوردان مربوط به سده یازدهم میلادی(از بخش باختری ایران)، به شکل یک پرنده برنزی موجود است.در موزه سلطنتی اونتاریو در کانادا که در تورنتو واقع شده و یکی از بزرگ‌ترین موزه‌های فرهنگ دنیا در آمریکای شمالی به شمار می‌رود، آثار ایرانی از دوره‌ها و مناطق گوناگون موجود است. از ظروف سفالی هزاره چهارم پیش از میلاد و نشان‌های طلایی هخامنشیان گرفته تا سرامیک‌های کاشان در سده دوازدهم میلادی، و اشیای نقاشی شدهء دوره قاجار در تهران. hamneshin_muze_canada.jpgدر موزه مزبور آثار ایرانی در بخش خاورمیانه بصورت پراکنده‌ به نمایش گذاشته شده و بیشترین بخش آثار ایرانی در موزه سلطنتی اونتاریو به سفال اختصاص دارد که بیشتر مربوط به کاشان و کرمان است. در موزه مزبور دیگ پخت و پز، از منطقه سه گابی در استان همدان. پلاک طلایی شیر، از غرب ایران، مربوط به دوره هخامنشی، و کمد نقاشی شده از دوران فتحعلی شاه و…نگهداری می‌شود. _________________آثار هنری ایران در لهستاندر موزه دانشگاه «کراکو» در لهستان نوشته خط‌‌هایی میخی و نقاشی‌های مذهبی از ایران دیده می‌شد. همچنین دو بشقاب که روی آن اشعاری از جامی و عطار نقش بسته بود. در بخش کتابهای قدیمی مشرق زمین، چند کتاب خطی دیدم که به ریاضیدان ایرانی، غیاث الدین جمشید کاشانی اشاره داشت. وی عدد پی را تا شانزده رقم اعشار، و مقدار سینوس یک درجه را تا ده رقم صحیح شصتگانی محاسبه کرده‌است._________________

آثار هنری ایران در هلند

سال ۲۰۰۴ میلادی در موزه بزرگ هرمیتاژ در آمستردام Hermitage Amsterdam در نمایشگاه «سی قرن هنر ایران» Persia; thirty centuries of art آثار زیادی از میهنمان دیدم از جمله ۲۰۰ اثر هنری، ظروف نقره‌ای و سرامیک، و نزدیک به چهل مینیاتور و کتابهای خطی.

_________________

آثار پارسی در هند

سنگ‌نوشته‌های پارسی در بناهای تاریخی هند کم نیست و بسیاری از آن‌ها در زمره میراث جهانی ثبت شده‌است.در همه موزه های هند آثاری از فارسی وجود دارد بخصوص موزه دهلی روبروی وزارت خارجه – موزه حیدر آباد- موزه مومبای – موزه بنگال که کتب خطی و سکه های مختلفی از دوران هخامنشی تا دوره معاصر وجود دارد.در تالار اصلی کاخ ریاست جمهوری هند، که قبلا تالار پرشیا نام داشته و امروزه تالار آشوکا نام دارد اشعار نوشته‌های فارسی و نقاشی‌های سبک ایرانی و تابلو شکارگاه فتحعلی شاه و تصویر بزرگی از او در حال شکار نقاشی شده است هم دیده می‌شود. سنگ‌نوشته‌های فاخر حیدر آباد، احجار بنگاله و تختگاه سنگ سیاه و…تنها بخشی از میراث پارسی در بناهای هندوستان است.در مسجد جامع دهلی، مقبره بی‌بی، آرامگاه همایون، تاج‌محل، سیکندرا، قلعه آگره، و مسجد بادشاهی و…، هم این سنگ‌نوشته‌ها را می‌توان دید.سال ۱۳۳۵، دکتر علی‌اصغر حکمت شیرازی در این مورد کتابی با عنوان «نقش پارسی بر احجار هند» منتشر نموده که این کتاب با سه فصل جدید مصور شده و به تعداد محدود در هند چاپ و تعداد هزار نسخه بصورت دی وی دی در هند توزیع شده است در صورتی که اسپانسری پیدا شود نسخه کاغذی آن با ۱۵۰ تصویر در تهران نیز آماده چاپ است..

https://en.wikipedia.org/wiki/Persian_Inscriptions_on_Indian_Monuments

اضافه کنم که آرامگاه همایون- نصیر الدین همایون(از گورکانیان هند) – اولین باغ ایرانی ساخته شده در شبه‌قاره هند است که تاج محل از روی آن تقلید شده است.

_________________

اشاره‌ای به مصر

گرچه هخامنشیان در مصر در دوران کمبوجیه پسر کوروش حضور داشته‌اند و پس از او داریوش اول نیز در آنجا حکومت کرده‌است اما من در موزه‌های مصر آثار ایرانی ندیدم و شواهدی دال بر وجود آثار باستانی ایرانی یا بقایای موسوم به ارتش هخامنشیان در مصر نیافتم. اینکه در مصر، کتیبه‌هاى هیروگلیف یافت شده که مربوط به داریوش اول و خشایارشا است، و بر دیواره‌های معبد هیبیس یا کناره های آبراه سوئز، نقش‌هایی از داریوش در کنار فراعنه مصری حجاری شده، به بررسی بیشتر نیاز دارد و باید از داده‌های غیر مستند پرهیز کرد.

hamneshin_louvre2.JPGدر پایان یادآور می‌شوم که در جنوب شرقی اروپا در کرواسی، صربستان، بوسنی هرزه گویین، رومانی، مجارستان، ماسادونیا(مقدونیه) و بلغارستان، آثاری از هنر ایران موجود است که به کند و کاو نیاز دارد. پنج نقاشی نفیس قاجار هم اکنون در بلغارستان و اسلواکی نگهداری می‌شوند. سه نمونه از این نقاشی‌ها سالهاست که در گالری ملی هنر بلغارستان انبار شده‌‌است. گفته می‌شود این تابلوها مربوط به زمانی است که مظفرالدین شاه مدت کوتاهی در صوفیه(پایتخت بلغارستان) اقامت گزید.در موزه‌های خارج از ایران، نمونه‌هایی از نقاشی یا نگارگری ایرانی که به اشتباه مینیاتور خوانده می‌شود هم موجود است که به آن اشراف ندارم. نمونه‌های مزبور بیشتر به صورت مصورسازی کتب ادبی (ورقه و گلشاه، کلیله و دمنه، سمک عیار، و…)، کتب علمی و فنی (التریاق، الادویه المفرده، الاغانی، و…)، کتب تاریخی (مانند جامع التواریخ، و…)، و همچنین، برخی کتب مذهبی، همچون، خاوران نامه می‌باشد،پانویسشاهنامه فلورانسکهن‌ترین نسخهٔ دست‌نویس شاهنامه فردوسی در فلورانس ایتالیا نگهداری می‌شود. تاریخ نوشتن این نسخه از شاهنامه به سال ۶۱۴ هـ. ق/ ۱۲۱۷ م، بیش از ۲۰۰ سال پس از پایانِ سرایش شاهنامه است. برخی از ویژگی‌های این دست‌نویس، حفظ‌کردن ضبط کهنِ بسیاری از واژه‌ها، کمتر بودنِ شمار بیت‌های الحاقی، و رعایت‌کردن قاعدهٔ ذال معجم اشاره کرد. (قاعده ذال معجم به این‌گونه‌است که اگر قبل از دال مصوت بیاید دال به ذال تبدیل می‌یابد.)نقل  از سایت همنشین بهار ۲۰۱۸   http://www.hamneshinbahar.net

آشنایی با موزه‌های مشهور جهان   میراث و تمدن – همشهری آنلاین- دکتر محمد عجم:


Facebook

Twitter

Telegram

اشتراک گذاری

ایران و پاکستان، بسترهای همگرایی و اتحاد استراتژیک

مارس. 15 اجتماعی دیدگاه‌ها برای ایران و پاکستان، بسترهای همگرایی و اتحاد استراتژیک بسته هستند

Facebook

Twitter

Telegram

اشتراک گذاری

گفتگوی مرکز مطالعات صلح با دکتر محمد عجم :

پاکستان در زمان شاه، متحد ایران و عضو پیمان سنتو بود. در دوره جنگ ۸ ساله نیز یاور ایران بود. از طرفی این کشور از ابتدای استقلال خود متحد آمریکا بود، اما در سالهای اخیر به مرور هرچه روابط آمریکا با هند گسترش یافته در مقابل با پاکستان تضعیف شده است. بطوری که آمریکا کمکهای خود را به پاکستان قطع نمود و آن کشور را برای تحت نظر قرار گرفتن در لیست خاکستری FATF نامزد کرد. لذا از ماه ژوئن پاکستان تحت نظارت مقررات مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریزم قرار می‌گیرد و از این بابت از آمریکا عصبانی است.

پاکستان و ایران علاوه بر همسایگی و مرزهای طولانی مزیت های نسبی و تنوع تولید و منابع دارند که می توانند نیازهای یکدیگر را پوشش دهند و همپوشانی برقرار کنند. تاریخ مشترک و فرهنگ مشترک دو کشور نیز از عوامل همگرایی است. زبان اردو یک زبان نیمه فارسی است. همانطور که هند پذیرفته است تا همکاری های اقتصادی در چابهار را با مسایلی مانند موضوع کشمیر پیوند ندهد و پاکستان نیز همین موضوع را در مورد خط لوله گاز صلح ارزیابی می کند. اکنون پاکستان ناچار است نیازهای انرژی خود در جنوب و غرب پاکستان را از طریق ایران تامین کند و صنعت آن کشور به انرژی نیاز دارد. از طرفی لوله های گاز ایران در مرز پاکستان قرار دارد.

ایران و پاکستان، بسترهای همگرایی و اتحاد استراتژیک

دکتر محمد عجم

پاکستان و ایران از گذشته دارای روابط پایدار و چند بعدی ای بوده اند، اما در سالهای اخیر این روابط ابعادی نوین به خود گرفته و اکنون دو کشور دارای بسترهای فراوانی برای همکاری و همگرایی هستند. در این حال با توجه به تحولات یک سال گذشته و سفر دکتر ظریف به این کشور نوشتار زیر به این مساله توجه کرده است .

روابط کنونی ایران با پاکستان و تحولاتی در روابط دو کشور

در یکسال اخیر تحولات بسیار خوبی در راستای گسترش و تعمیق روابط صورت گرفته است. برای مدت زیادی در دکترین سیاست خارجی ایران، پاکستان مورد اهمال واقع شده بود. علت اصلی آن انتظارات و توقعات  بیش از حد دو کشور از یکدیگر بوده  است . مثلا پاکستان از ایران توقعاتی در مورد کشمیر داشته و یا ایران از پاکستان در دور زدن تحریم ها انتظاراتی داشته که مالایطاق بوده و به کدورت منتهی شده است. امروزه دو کشور درک می کنند که روابط اقتصادی خود را با این موضوعات سیاسی  پیوند ندهند.

اهمیت کنونی ایران در سیاست خارجی پاکستان و دکترین سیاست خارجی این کشور

پاکستان در  زمان شاه، متحد شاه و عضو پیمان سنتو بود. در دوره جنگ ۸ ساله  نیز یاور ایران بود. این کشور از ابتدای استقلال خود متحد آمریکا بود، اما در سالهای اخیر به مرور هرچه روابط آمریکا با هند گسترش یافته در مقابل با پاکستان تضعیف شده است. بطوری که آمریکا کمکهای خود را به پاکستان قطع نمود و آن را برای تحت نظر قرار گرفتن در  لیست خاکستری FATF نامزد کرد. لذا از ماه ژوئن پاکستان تحت نظارت قرار می‌گیرد و از این بابت از آمریکا عصبانی است. علاوه بر این پاکستان و ایران به هم نیاز دارند و علاوه بر همسایگی و مرزهای طولانی مزیت های نسبی و تنوع تولید و منابع دارند که می توانند نیازهای یکدیگر را پوشش دهند و همپوشانی برقرار کنند. تاریخ مشترک و فرهنگ مشترک دو کشور نیز از عوامل همگرایی است. زبان اردو یک زبان نیمه فارسی است. علاوه بر این نیز هند پذیرفته است که همکاری های اقتصادی در چابهار را با مسایلی مانند موضوع کشمیر پیوند ندهد و پاکستان نیز همین موضوع را در مورد خط لوله گاز صلح ارزیابی می کند. اکنون پاکستان ناچار است نیازهای انرژی خود در جنوب و غرب پاکستان را از طریق ایران تامین کند و صنعت آن کشور به انرژی نیاز دارد. در همین راستا لوله های گاز ایران در مرز پاکستان قرار دارد.

مهمترین متغیرها و بسترهای همکاری پاکستان و ایران در تحولات یک سال گذشته منطقه در حوزه ها و  زمینه هایی مبارزه با تروریزم  و انرژی و حمل و نقل  و گردشگری و زیارت قرار داشته است.

در مورد مواضع و رویکرد های اقتصادی پاکستان در قبال تحریم های اقتصادی یک جانبه و چند جانبه غرب بر ضد ایران با توجه به مساله خط لوله صلح خرید گاز پاکستان از ایران باید گفت در دوره تحریم های هسته ای ایران انتظار داشت که همسایگان به این روند نپیوندند، اما واقعیت آن است که همسایگان بخصوص پاکستان تلاش زیادی کردند که بعضی معافیتها از تحریم های ایران را بگیرد، اما موفق نشد و مجبور بودند به روند تحریم بپیوندد.

%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%AF-2-173x300.jpg

آینده روابط همگرایانه پاکستان و ایران

هردو کشور به هم نیاز شدیدی دارند. ایران انرژی برای صادرات دارد و پاکستان نیاز مبرمی به انرژی دارد. ایران و پاکستان در بعضی زمینه ها مزایای نسبی برای یکدیگر دارند آینده روابط ایران و پاکستان همگرایانه است هر دو کشور اراده خود را بر این قرار داده اند که واگرایی ها را به همگرایی تبدیل کنند پاکستان امروزه یک کشور قوی است و نیازی به کمکهای آمریکا ندارد پس وابستگی آن به آمریکا کمتر شده و به موازات فشارهای آمریکا به بهانه تروریزم بر پاکستان این کشور بسمت روابط استراتژیک با چین و تا حد کمتری هم بسوی روسیه گام برداشته است. در این شرایط همکاری ها و روابط دو کشور ایران و پاکستان می تواند ظرفیت‌ها و بسترهایی برای اتحاد استراتژیک،‌ پایدار و همیشگی بین دو کشور در حوزه های امنیتی، سیاسی و استراتژیکی بوجود آورد. در واقع پاکستان اقتصاد ۲۵ ام جهان است بیش از  ۲۰۰ میلیون جمعیت دارد. یعنی بیشتر از تمام  جمعیت عرب کشورهای عربی جهان است. این کشور همچنین از نظر نظامی قدرت هشتم جهان است و می توان ظرفیت‌ها و بسترهایی برای اتحاد استراتژیک،‌ پایدار و همیشگی بین دو کشور بوجود آورد.

در بعد دیگری در مورد جایگاه ایران در آینده سیاست خارجی پاکستان و همچنین جایگاه پاکستان در سیاست خارجی ایران با دیدی خیلی خوشبینانه می توان گفت در آینده روابط گسترده تر و قوی تر خواهد بود و بسیاری از کدورتهای بین دو کشور قابل حل است. اکنون دو کشور هیچگونه اختلاف ارضی و مرزی ندارند و بحث تروریزم در مرزها  با توجه به وضعیت جغرافیایی؛ قومی و مرزی و خلا های امنیتی تا حدودی قابل درک است و پاکستان در حد توانایی و امکانات خود تلاش می کند و نباید بیش از حد از این کشور انتظار داشت.

 

Facebook

Twitter

Telegram

اشتراک گذاری

داستان دو برادر یکی شاهزاده کشتار و دیگری دانشمند

مارس. 04 اجتماعی دیدگاه‌ها برای داستان دو برادر یکی شاهزاده کشتار و دیگری دانشمند بسته هستند

Facebook

Twitter

Telegram

اشتراک گذاری

سمینار «اورنگ زیب و داراشکوه، داستان دو برادر»

سرگذشت اورنگ زیب و دارا شکوه تجربه تلخ همیشه تکراری خاورمیانه و جهان اسلام است.

هنگامیکه در هند بودم در خصوص این دو برادر کنجکاو شدم و در مورد سرگذشت آنها بررسی کردم دو یا سه بار خانواده های ایرانی و دانشجویان به زیارت قبر دارا شکوه بردم هنگامیکه سرگذشت طفولیت نور جهان را یاد آوری می کردم طفلی که او را در آب انباری رها کردند تا شاهد زجر بیشتر او از گرسنگی نباشند و سرگذشت نوه های او دارا شکوه نا خود آگاه بغض گلویم را می گرفت و ناچار سکوت می کردم و قادر به ادامه نبودم . بازدید از همایون تمب تا آن زمان برای ایرانی های دولتی تابو بود نام همایون و شاه کافی بود که آنجا را محلی طاغوتی بنامند اما من نتنها خودم بارها رفتم بلکه بارها ایرانیان را تشویق کردم بروند و عبرتهای زیادی که در آنجا هست را یاد اوری کنند. همایون تمب عبرت آموز ترین مقبره است. پیروزی و شکست جهل و دانایی هر دو در آنجا رقم خورده است. همایون شاه فردی ایران دوست که با کمک شاه صفوی به قدرت هند برگشت و بزرگترین خدمت به تمدن ایرانی را انجام داد . اما شکست میراث گورگانی فارسی نیز در همین ساختمان صورت گرفت و استعمار انگلیس آخرین امپراتور گورکانی را در آنجا زندانی کرد. نواده همایون ، دارا شکوه نماد دانش، بردباری و مدارا و برادرش اورنگ زیب نماد تعصب و جهالت و انتقام جویی و سلفی گرایی است. دارا شکوه دانشمند بدست برادر جاه طلب و قدرت طلب و ستیزه جوی خود کشته می شود قبر او در همانجا است که همایون شاه هست. اما خوشبختانه اخیرا سمیناری برگزار شده در مورد اورنگ و دارا شکوه این آرزویی بود که من سالها دنبال کردم خوشحالم که آقای حداد عادل هم در آن همایش سخنرانی داشته و از دارا شکوه تجلیل کرده است .

Dr.M.Ajam_-300x222.jpg

سرزمین پارس، حداد عادل رئیس این بنیاد گفت: هند کشور عجایب است و داراشکوه یکی از عجایب هند است. هند کشور عظمت‌هاست و داراشکوه یکی از عظمت‌های هند است.

وی در ادامه افزود: تفاوت داراشکوه با دیگر نمونه‌های عجیب هند در این است که این‌بار به جای ساختمان‌های زیبا و بزرگ و برج‌های بلند و قلعه‌های محکم، ما با یک انسان والا و یک اندیشه لطیف و انسانی سروکار داریم. عظمت و زیبایی داراشکوه، عظمت روحی و معنوی است.

رئیس بنیاد سعدی گفت: برای ما ایرانیان مایه افتخار است که می‌توانیم در چنین همایشی سهمی داشته باشیم.. مادر داراشکوه، ارجمندبانو یا ممتازمحل، همسر شاه جهان به زبان پارسی سخن می‌گفت و زبان مادری داراشکوه، زبان پارسی است. او آثار فراوان و سودمند خود را هم به زبان پارسی نگاشته است.

 حداد عادل در ادامه اجازه خواست تا به احترام داراشکوه و به یاد دوران رواج زبان پارسی در هند، بقیه سخنرانی خود را به زبان پارسی بیان و پروفسور چندر شیکهر استاد زبان و ادبیات پارسی دانشگاه دهلی صحبت های مرا به انگلیسی ترجمه کند.

وی در خصوص شخصیت دارشکوه گفت: داراشکوه شخصیتی کم‌نظیر است، نظیر او را نه فقط در هند، بلکه در سراسر جهان کمتر می‌توان یافت. شاهزاده‌ای قدرتمند که عمر و استعداد خود را به جای جنگ و خونریزی و کشورگشایی صرف اندیشه و فرهنگ و صلح و دوستی، معنویت و اعتقاد به خدا کرده است. او یک دانشمند و عالم علوم دین و یک عارف و یک شاعر و یک هنرمند و یک زبان‌دان بزرگ و مترجم درجه اول است. او را باید پیشگام مطالعات تطبیقی ادیان دانست.

رئیس بنیاد سعدی با بیان آنکه اهمیت داراشکوه در این است که در جامعه‌ای چندفرهنگی مانند هند، که در آن پیروان ادیان مختلف حضور داشته‌اند، سعی‌کرده است به جای تکیه بر اختلافات و تفاوت‌ها، بر وجوه اشتراک تکیه کند، ادامه داد: او کوشیده است ثابت‌کند ادیان، ریشه مشترک و واحد دارند و اختلاف در ادیان، نباید ما را از وحدت بنیادی ادیان غافل کند. او پیروان ادیان مختلف را به جای جنگ و نفرت، به صلح و دوستی در راه اخلاق و معنویت و خداپرستی دعوت می‌کرد.

حداد عادل همچنین گفت: در هند دوگانه «حکیم، حاکم» نه تنها در یک شخصیت جمع نشد، بلکه میان دو برادر تقسیم شد و آنکه حاکم شد آن دیگری، یعنی داراشکوه را که حکیم بود کشت و این تراژدی تلخی است که همیشه در تاریخ تکرار شده است و آنچه در هند اتفاق افتاد گویی دنباله همان اتفاقی است که در سرآغاز تاریخ بشر به دست قابیل برای هابیل اتفاق افتاد. هند، در طول تاریخ خود به آن اندیشه صلح و دوستی پیروان ادیان که داراشکوه مبلغ و مروج آن بود نیازمند بوده و امروز نیازمند است. اگر داراشکوه حکیم، در هند حاکم شده بود، شاید سرنوشت هند به گونه دیگری رقم می‌خورد.

وی همچنین گفت: آنچه در سال‌های اخیر در خاورمیانه شاهد آن بوده‌ایم، همان فاجعه‌ای است که داراشکوه، با تکیه به عرفان اسلامی و عرفان هندو، می‌خواست از بروز آن در هند جلوگیری کند. حقیقت این است که دنیایی که با اندیشه همزیستی میان ادیان شکل بگیرد بهتر می‌تواند به تحقق صلح و عدالت و رفاه مردم کمک کند، تا جامعه‌ای که بر پایه خشونت و جنگ و نفرت و تروریسم گرفتار انواع مصیبت‌ها باشد. جهان امروز محتاج شنیدن پیام عرفانی داراشکوه است و این همایش می‌تواند فرصتی ایجاد کند تا شاید صدای او در میان غوغای دیگران، شنیده شود.

در پایان این سمینار، نمایشگاه نقاشی داراشکوه توسط دکتر حداد عادل افتتاح شد و این نمایشگاه مورد توجه مخاطبان قرار گرفت.

بنا بر اعلام این خبر، در آیین گشایش این سمینار، حداد عادل رئیس بنیاد سعدی، ماهش گری نماینده مجلس هند، دهگاهی رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، فرانسیس گوتیر بنیانگذار موزه تاریخ هند پونا، ساتچی داناند جوشی دبیر مرکز هنری ایندرا گاندی و برخی دیگر از شخصیت های فرهنگی و هنری هند حضور داشتند.

abulkalamM.AzadPARSSEA-300x224.jpg

Facebook

Twitter

Telegram

اشتراک گذاری

نگاه هند به چابهار گفتگو با دکتر محمدعجم

مارس. 04 اجتماعی دیدگاه‌ها برای نگاه هند به چابهار گفتگو با دکتر محمدعجم بسته هستند

Facebook

Twitter

Telegram

اشتراک گذاری

خاورمیانه : نگاه هند به چابهار 

به نقل از سرزمین پارس

نگاه هند به چابهار گفتگو با دکتر محمدعجم

یک ماه پیش، هند اولین محموله گندمش را از طریق بندر چابهار ایران به افغانستان صادر کرد. پس از امتناع پاکستان از اعطای دسترسی ترانزیتی به محموله‌های تجاری هند اکنون با گشایش بندر چابهار هند به این امر توجه کرده و این بندر را دارای اهمیت استراتژیک دانسته اند. از این دید افتتاح بندر چابهار ضمن دور زدن پاکستان، یک مسیر گذرگاهی استراتژیک میان هند، ایران و افغانستان را عملیاتی خواهد کرد و بندر چابهار، افغانستان و آسیای مرکزی را به روی تجارت هند خواهد گشود. گفتگوی زیر به بررسی منافع و سودهای هند از آینده نقش چابهار پرداخته است.

واژگان کلیدی: رویکرد، منافع ، هند ، بندر چابهار ، گوادر، ایران

DrAjamParssea%D8%A2%DA%A9%D8%A7%D8%AF%D9%85%DB%8C%20%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D9%84%D9%86%D8%AF%D9%86%20(LAIS)org_-300x225%D8%A2%DA%A9%D8%A7%D8%AF%D9%85%DB%8C%20%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D9%84%D9%86%D8%AF%D9%86%20(LAIS)jpg%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3-300x224.gif

بسترها و نوع نگاه های مختلف و گوناگون مراکز فکری و تصمیم ساز در هند به چابهار در ایران چیست؟

از سال ۲۰۰۲ هند بطور جدی بدنبال استفاده از کریدورها و خطوط جاده ای و ریلی ایران بود اما موانعی موجب شد که اینکار با تاخیر انجام شود در سال ۱۳۹۳ آقای گوپتا مدیرکل مرکز مطالعات دفاعی به همراه هییتی عازم ایران شد و از چابهار نیز بازدید کرد وی در برگشت چند مصاحبه مطبوعاتی در اهمیت خطوط مواصلاتی ایران انجام داد و با معاون وقت رییس جمهور دیدار نمود و دستور رییس جمهور هند را برای تسریع در مشارکت توسعه بندر اخذ نمود کمی بعد خود ایشان معاون شورای عالی امنیت ملی هند شد و بر روند طولانی قانونی هند غلبه و تسریع کردند و پس از فراز و نشیبهای فنی در خصوص نحوه مشارکت هند و زمان و مکان و مدت بهره برداری بلاخره موافقت طرفین صورت گرفت. هندی ها صرف نظر از اینکه به چه حزب و منطقه ای وابسته اند همگی چابهار را برای آینده تجارت هند استراتژیک می بینند.

علل و بسترهای توجه هند به چابهار در چند دسته نهفته است؟

موقعیت استراتژیک و ژئوپلتیک و ژئواکونومیک ایران مورد توجه کشورهای بزرگ جهان بوده و هست. موقعیت مناسب ریلی و جاده ای و دسترسی ایران به سواحل طولانی در خلیج پارس و خلیج عمان و دریای مکران و خزر برای اقتصادهای بزرگ جهان جذاب است اما موانع و عوامل سیاسی باعث اهمال موقعیت ایران و دور زدن مواصلات ایران شده است..

مانع اصلی آرمان هند برای افزایش و توسعه صادرات کالاهای هندی، مشکل مواصلات جاده ای است زیرا همه کشورهای آسیای مرکزی و منطقه خزر محصور در خشکی هستند و هند نیز حصار بلند هیمالیا را در سراسر شمال خود و حصار بزرگ سراسری غربی نیز رقابت و دشمنی با پاکستان است که مانع دسترسی هند به آسیای مرکزی و افغانستان است.

در ترابری محموله های سنگین تمرکز بر حمل و نقل ترکیبی (دریایی – ریلی – جاده ای)است. نتنها هند بلکه بنگلادش و تایلند و میانمار و نپال نیز برای تبادل محموله های جاده ای و ریلی به غرب آسیا و ایران چشم دوخته اند. خطوط مواصلاتی ایران کوتاه‌ترین، ارزان‌ترین و امن‌ترین مسیر دسترسی این کشورها به جهان بیرون است

%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C-300x225%D8%A2%DA%A9%D8%A7%D8%AF%D9%85%DB%8C%20%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D9%84%D9%86%D8%AF%D9%86%20(LAIS)jpg

منافع و سودهای هند از آینده نقش چهابهار در منطقه چیست؟

پیشنهاد ویژه :   اندیشه سیاسی : مک‌ایون: نویسنده هم‌بازی خداست فیلم‌نامه‌نویس اما فرشته‌ایست که کارهای دم دستی انجام می‌دهد

هند در دو دهه ۸۰ و ۹۰ میلادی شدیدا از چین عقب افتاد چین در توسعه جهشی به کشور اول جهان از نظر حجم تولیدتبدیل شده و در بعضی دیگر از شاخص های اقتصادی و علمی به ژاپن و آمریکا نزدیک شده است. هند در رقابت با چین طبق برنامه های پیش بینی شده این کشور باید به سومین کشورجهان از نظر تولید و مصرف تبدیل شود به این منظور باید به بازارهای مصرف مهم منطقه بخصوص منطقه نزدیک و اوراسیا دسترسی داشته باشد. حجم صادرات هند به آسیای میانه و منطقه خزر باید حداقل ۵ برابر افزایش یابد و از طرفی امنیت انرژی هند را تامین کند. هند می تواند تامین کننده میوه های استوایی و برنج منطقه اوراسیا باشد.

کشورهای مشترک المنافع حدودا ۲۸۰ میلیون نفر جمعیت دارد. روسیه بزرگترین کشور مشترک المنافع با ۱۴۳ میلیون نفر جمعیت و ارمنستان با ۳٫۴ میلیون کمترین جمعیت را دارد. این منطقه برای صادرات برنج هندو محصولات کشاورزی استوایی و برای خرید انرژی های فسیلی مقصد طلایی هند است.

کریدور ریلی و جاده ای شمال – جنوب(آستارا-بندر عباس) مهمترین حلقه تجارت بین آسیا و اروپا میباشد که در مقایسه با مسیرهای سنتی از نظر مسافت و زمان تا ۴۰ درصد کوتاهتر و از نظر هزینه تا ۳۰ درصد ارزانتر می باشدآکادمی مطالعات ایرانی لندن (LAIS)و بعضی مسیرها ۵۰۰۰ کیلومتر صرفه جویی می شود. این کریدور مورد توجه اکوسوک و نهادهای اقتصادی سازمان ملل است .

سرمایه گذاری در میدان های نفتی شرق خزر از اولویتهای هند و چین است

شاخه خارجی اوآکادمی مطالعات ایرانی لندن (LAIS)انآکادمی مطالعات ایرانی لندن (LAIS)جیآکادمی مطالعات ایرانی لندن (LAIS)سی. (اوآکادمی مطالعات ایرانی لندن (LAIS)ویآکادمی مطالعات ایرانی لندن (LAIS)ال.) که شرکت دولتی هند می باشد در نوامبر ۲۰۱۲ با شرکت کونوکوفیلیپ آمریکا جهت خریداری ۴/۸ درصد سهم شرکت قزاقستان در میدان کاشگان به قیمت ۵ میلیارد دلار قرارداد بسته بود. اما این معامله در جولای ۲۰۱۳ ملغی اعلام گردید .

شرکت قزاقمونایی گاز ان سهم را خرید و سهم را به شرکت ملی نفت چین به قیمت ۳/۵ تا ۴/۵ میلیارد دلار خواهد فروخت.

سازمان جاده های مرزی هند با سرمایه گذاری مبلغ ۱۳۶ میلیون دلار جاده ای را در افغانستان بین زرنج و دلارام احداث کرد. این جاده در سال ۲۰۰۹ افتتاح شد. که به مرز ایران و میلک وصل شده است . این قسمت ۲۱۵ کیلومتری جزء شبکه مهمی جاده ای افغانستان می باشد که بعنوان حلقه گل معروف است. این شبکه شهر هرات را از طریق مزار شریف و قندهار با کابل وصل می کند. به جز این جاده، سایر طرح کریدور ترابری شمال جنوب از یک دهه گذشته در حالت توقف مانده است.

آمریکا تنها کشوری می باشد که به صراحت اعلام نموده است که دوست دارد هند در این منطقه بعنوان شریک منطقه ای آن ظهور کند به ویژه به دنبال خروج نیروها از افغانستان در سال ۲۰۱۴ که علت عدم علاقه روسیه در این خصوص نیز همین است.

علل تعلل هند در تکمیل تعهدهای خود در چابهار چیست؟

فقط هند تعلل نداشته است گاهی خود ایران عامل تعلل و کندی کار بوده است این موضوع خیلی مفصل است بخشی از موانع تکنیکی و فنی بوده است و بخشی از ان سیاسی مثلا در ابتدای امر ایران روی خوش به هند نشان نداد و شرایط بسیار سخت و غیر عملی جلو هند گذاشت در دوره تحریم ایران مایل به مشارکت هند بود اما هند با مشکلات قانونی روبرو بود و آمریکا صراحتا هند را از مشارکت در توسعه بندر چابهار برحذر می داشت مدتها طول کشید تا هند موفق شود رضایت آمریکا را جلب کند. بعد مشکل واگذاری و یا اجاره زمین و مدت زمان آن پیش امد و موانع تکنیکی متعدد دیگر که نباید همه مشکل را متوجه طرف هندی کرد . موضوع دیگر نبود راه های مناسب از چابهار به زاهدان و بیرجند هست مشکل دیگر نبود خط ریلی از چابهار بود این کمبودها هند را نا امید می کرد هنوز راه اهن ملی ایران از چابهار به زاهدان و به خواف در نزدیکی هرات در مراحل اولیه است اگر چه از مشهد تا بیرجند جاده بزرگراه و اتوبان هست اما فعلا مقصد اصلی کالاهای هندی افغانستان است و معادن افغانستان که باید به مقصد هند بارگیری شوند در جنوب افغانستان است لذا ایجاد آزاد راه از چابهار تا حاجیگک و مرز میلک بسیار اهمیت دارد که هنوز آراد راه آن تکمیل نشده است در بخش چابهار زابل و گناباد به بیرجند ساخت قطعاتی از شبکه راه آهن آغاز شده که باید در زاهدان و در گناباد به شبکه سراسری وصل شوند که اکنون به هرات وصل است .

پیشنهاد ویژه :   خاورمیانه : طراحی توطئه جدید برای سوریه

موانع حضور و سرمایه گذاری های بیشتر هند در چابهار و تکمیل آن چیست؟

مدت زیادی ایران نگاه مثبتی به مشارکت هند نداشت مدتی نیز هند اولویت این موضوع را از دستور کار و سرمایه گذاری خود خارج کرد سپس ایران و هند با مانع تحریم ها روبرو شد تلاش زیادی کرد که نظر آمریکا را برای استثنا کردن بندر چابهار بگیرد در نهایت امریکا به هند چراغ سبز داد البته با شرایطی و آن شرط این بود که فقط برای کار با افغانستان و توسعه افغانستان کار کند یعنی تا مرز میلک . اختلاف عمده ایران و هند بر سر نوع مالکیت و مدت تملک تاسیات است. ایران زمان کوتاه را مفید می داند و هند خواستار زمان طولانی و تملک زمین حداکثری است. این موانع تکنیکی باعث کندی بوده است.

تکیمل چابهار در ایران چه تاثیرات مثبت و منفی برای بندر گوادر در پاکستان دارد؟

پاکستان مدتها به موضوع چابهار به دیده منفی نگاه می کرد ولی در سالهای اخیر امر واقع را پذیرفته است و موضوع چابهار را از رقابتهای سیاسی نظامی با هند کنار گذاشته است. چین نیز ابتدا نظر مثبتی به همکاری هند و ایران در بندر چابهار نداشت. چابهار یعنی خطوط مواصلاتی ایران و گوادور یعنی خطوط مواصلاتی چین و پاکستان می توانند به هم افزایی یکدیگر کمک کنند و می توانند پل همکاری بین غرب آسیا ، خلیج پارس، خلیج عمان و دریای مکران با قره قوم و اقصای چین باشند. اکنون خطوط ریلی ایران به ترکمنستان و قزاقستان و از آن طریق به چین وصل است راه آهن ایران از بندر عباس به آستارای آذربایجان نیز وصل می شود که شبکه ریلی دو قاره تکمیل می شود. با افتتاح مسیرهای جدید ،تجارت جهانی میان شرق (از چین تا آسیای مرکزی) و غرب جهان (بویژه اروپای غربی) حدود ۱۰ هزار کیلومتر راه زمینی کوتاهتر می شود.

پیشنهاد ویژه :   اندیشه سیاسی : «تام گیتس» چگونه تبدیل به پرفروش‌ترین کتاب کودک شد؟

دولتهای تاجیکستان، قزاقستان، ازبکستان و قرقیزستان بدنبال راههای عملی برای مشارکت راهبردی اقتصادی با هند هستند. این جمهوری های همانند افغانستان دارای معادن مس و طلا و سایر فلزات گرانبها دارند راه مبادله بار معدنی فقط از طریق جاده و ریل هست.

DSC00231-300x224.jpg

آیا تقویت همکاری های هند و ایران در جنوب شرقی و اسیای میانه می تواند آسیب گسترده ای به روابط ایران و پاکستان زند؟

خیر ، پاکستان و چین امر واقع را پذیرفته اند و منافع ملی ایران را در نظر دارند بدون چابهار افغانستان و در درجه بعدی آسیای میانه نمی تواند به شکوفایی اقتصادی دست یابد. افغانستان دارای بالاترین و ارزشمند ترین ذخایر معدنی در منطقه است که هنوز از آنها استفاده نشده صادرات عظیم معادن مس و آهن افغانستان ناچار بصورت ریلی و جاده ای فقط از بندر چابهار می تواند صادر شودآکادمی مطالعات ایرانی لندن (LAIS)پیمانکاران هندی و غربی به این اهمیت واقفند در نتیجه آمریکا و غرب فعلا تنها جایی را که به دشمنی با آن برنخواسته اند بندر چابهار استآکادمی مطالعات ایرانی لندن (LAIS)زیرا برای آنها نیز منافعی نهفته دارد. البته ایران نیز معادن بسیاری در شرق کشور دارد که کریدور شمال جنوب و همچنین کریدور شرق کشور از سنگان خواف تا چابهار کمک بزرگی به صادرات معدنی خواهد بود.

آینده حضور و همکاری هند در چابهار با چه سناریوهایی قابل بررسی است و چه عواملی بر آن تاثیرگذار هستند؟

آمریکا،چین و پاکستان موانع هستند اما هند با آمریکا روابط دوستانه و استراتژیکی برقرار کرده هند به چابهار نیاز شدیدی دارد و توانسته است امریکار را وادار به سکوت بکند هند در دوره تحریم ها نیز از آمریکا امتیازات و استثناهای موقتی گرفته بود . هند تحت هیچ شرایطی نمی خواهد شراکت در چابهار را از دست بدهد افغانستان و هند بزرگترین برخوردارهای این بندر خواهند بود هند و افغانستان نیازمند روابط محکمی هستند اولین محموله صادراتی هند دو کشتی گندم اهدایی به افغانستان بوده است که خود نشانگر نگاه استراتژیک هند به افغانستان است. البته هند بدنبال سرمایه گذاری با زمان طولانی است که ایران مخالف است و بدنبال شراکت کوتاه مدت با بازه زمانی حداکثر ۲۰ سال است. تحریم های قبلی و آتی غرب هم تاثیری بر چابهار نخواهد داشتآکادمی مطالعات ایرانی لندن (LAIS)کشورهای آسیای میانه شرکای آمریکا در مبارزه با تروریزم هستند و آمریکا نمی تواند آنها را از چابهار محروم کند.  اما چین فقط یکی از مشکلات متعدد هند در آسیای میانه است. کشور دیگری که تلاشهای دیپلماتیک دهلی نو در این منطقه را بطور چشمگیر خنثی نموده پاکستان است. حتی طرح عمده خط لوله ترکمنستان – افغانستان – پاکستان – هند تا کنون ناموفق بوده است.

peace-ipscآکادمی مطالعات ایرانی لندن (LAIS)org/fa/منافع-هند-از-آینده-نقش-چهابهار-گفتگو-با/

منافع هند از آینده نقش چهابهار گفتگو با دکتر محمد عجم

Facebook

Twitter

Telegram

اشتراک گذاری

خلیج فارس فقط یک نام نیست

مارس. 04 اجتماعی دیدگاه‌ها برای خلیج فارس فقط یک نام نیست بسته هستند

Facebook

Twitter

Telegram

اشتراک گذاری

 

درباره خلیج فارس و تاریخچه آن

PERSIANGULFFOREVER

 

توطئه ای مستمر بر ضد تمامیت ارضی ایران

 

کشورهای عربی درآمدهای هنگفت نفتی خود را جهت تجاوز به حقوق دیگر کشورها هزینه میکنند تا شاید سرزمینهای اطراف یا دریاهای کشورهای دیگر را با دادن پولهای کلان به موئسساتی مانند نشنال جئوگرافی و یا خبرگزاری های معتبر جهان و موزه های معتبر جهانی ( لوور ) و . . . از آن خود کنند . ادعاهای کذب مالکیت اعراب بر جزایر سه گانه ایران و نام خلیج دروغین عرب به جای البحر الفارسی خود اعراب یا دریای پارس ما توهمی بیش نیست که باید پاسخی جدی و قدرتمند و در صورت نیاز نظامی به آن داد . اگر کشوری باید ادعای ارضی کند و برای آن پول صرف کند آن ایران است که شهرهای اصیل و کهن اش را روسها به تاراج گذاشتند و ۱۷ شهر قفقاز و دیگر شهرهای ایران را از ما ربودند و اشغال کردند . متاسفانه شبکه های جهانی با دریافت پولهای میلیاردی آنان را در این دروغ و تجاوز بزرگ همراهی میکنند . به صورتیکه شکبه های بی بی سی و فاکس نیوز و حتی هواپیماهای مسافربری یا از خلیج جعلی نام می برند و یا تنها از خلیج ؟ یاد میکنند . شبکه های تلوزیونی ماهواره ای عربی که وقاحت و اوج بی تمدنی را به کمال رسانده اند و فقط از خلیج جعلی نام می برند و هیچ اسمی از خلیج فارس نمی آورند . حتی در نیمه دوم سال ۸۵ کار این غارتگران و متجاوزان به جایی رسید که به خواننده های ایرانی که قصد خواندن شعرهای خلیج فارس در امارات را داشتند مجوز داده نشد . در ۸ سال جنگ تحمیلی عراق بر ضد میهنمان در فهرست کشور های عربی حامی عراق نام فلسطین و عربستان و امارات و قطر و کویت نیز همیشه و به صورت ثابت دیده شده است . پس از آن هم تا به حال در تمام بیانیه ها و اعلامیه هایی که از سوی اعراب علیه تمامیت ارضی ایران در منطقه خلیج فارس و اشغال جزایر سه گانه و تغییر نام خلیج فارس و اروند رود و . . . به امضا می رسد، فلسطین نامی همیشگی ست . فلسطینی که میلیون دلار ایران برایش هزینه کرده است ؟ به راستی دفاع از کشورهای عربی که همیشه به تمامیت ارضی ایران چشم داشت داشته اند چه معنی می تواند داشته باشد ؟ طبق قوانین بین الملل ۸۵ درصد از مالکیت خلیج فارس از آن ایران است و اگر بی توجهی ما به این امر حیاتی ادامه یابد آنان با پول نفت خود این درصد را کم خواهند کرد و در سالهای آینده به هیچ خواهند رساند . امیدوارم هم میهنان ما در گوشه و کنار جهان مراتب اعتراض خود را به تجاوز آشکار جهانی و به خصوص عربی از طریق آدرسهای زیر ارسال نمایند . البته وقتی ایرانیان سخن از اعراب متجاوز و بدوی میکنند بهیچ وجه روی سخن ما با مردمان نیک سرشت شهر باستانی و آریایی خوزستان و عشایر عرب و تیره های بختیاری و . . . نیست بلکه کسانی هستند که به آب و خاک هفتاد میلیون ایرانی تجاوز میکنند و دست درازیهایشان یکی پس از دیگری بی پاسخ می ماند . بدون شک هر ایرانی که در مرزهای خاکی ایران زندگی میکنند از هر تیره و نژادی ایرانی است و هیچ تبعیضی بین هیچ قومی نخواهد بود

 

دیدگاه اندیشمندان عرب درباره تغییر نام خلیج فارس

 

بعضی افراد فکر می کنند جهان عرب یکپارچه به پا خواسته اند تا نام خلیج فارس را تغییر دهند. در صورتی تا سالهای پیش این گونه نبوده . عده ای از متعصبان عرب با هیاهو و دست و پا کردن نوشته ها و نقشه هایی جعلی سعی در القای این قضیه به دولتمردان و اعراب کرده اند. که در این راه رهبران عرب به یاری آنها آمده اند. اما متفکران و اندیشمندان جهان عرب با رد ادعای آنها از اصالت نام خلیج فارس دفاع کرده و گام هایی را برای روشن کردن افکار عمومی جهان عرب برداشته اند. در این قسمت به بخشی از این گفته ها اشاره می شود. متاسفانه باید متذکر شویم که چند سالی است که دوباره شور تجاوز به مالکیت خلیج فارس اعراب را برداشته است و هوای تغییر نام دریای پارس را کرده اند که لازم و ضروری است با تمام توان و قدرت به آن پاسخ داد .

 

مجله الاهرام در شماره ۲۱۹ اگوست ۲۰۰۱ متن کامل مصاحبه آقای مجدی عمر معاون اول سابق شورای دفاع ملی مصر را چاپ نموده است. او در بخشی از سخنان خود چنین گفته است:” نسل من بخاطر دارد که ما در ایام مدرسه در کتاب ها و نقشه ها با لفظ خلیج فارس سر و کار داشتیم ولی بعد از مدتی آن را خلیج عربی نامیدیم. این غیر منطقی، و عین رذالت و پستی است. این که چند کشور عربی در اطراف آن باشند دلیل نمی شود که نامی تاریخی و مقبول را تغییر دهیم، حال برای اینکه خود را از این مخمصه نجات دهیم فقط آن را خلیج می نامیم ، کدام خلیج؟! مگر خلیج بدون نام هم می شود”.

 

روزنامه الاهرام در شماره ۴۲۲۲۹ مورخ ۲۰/۷/۲۰۰۲ در مقاله ای با عنوان ” الثوره ساعدت علی تسمیه بالخلیج العربی بدلاً من الفارسی” نوشته است که نام خلیج از نظر تاریخی خلیج فارس است. ولی در اثر انقلاب ناسیونالیستی ناصر به خلیج عربی تبدیل شد”.

 

در کتاب ” تطویر العلاقات المصریه الایرانیه” مجموعه نویسندگان ، چاپ موسسه مطالعات سیاسی و استراتژیک الاهرام ۲۰۰۲.قاهره در صفحۀ ۱۹۰ به نقل از آقای دکتر عبد المنعم سعید رئیس مرکز تحقیقات سیاسی و استراتژیک الاهرام چنین آمده است : ” به صراحت تمام بگویم هیچ مدرک و سند تاریخی ندیدم که نام خلیج فارس را بتوان مستند بر آن تغییر داد. تمام نقشه ها و کتاب های تاریخی و حتی بعضی از سخنرانیهای ناصر و رهبران انقلاب از خلیج فارس صحبت شده است. اگر تغییر نام خلیج باعث کدورت مردم ایران است چرا به حقیقت اعتراف نمی کنیم. باید شجاعت داشت و این در حدود موازین علمی است.” همچنین این نویسنده و متفکر بزرگ در مقاله دیگری در روزنامه الاهرام ۲۳ دسامبر ۲۰۰۲ در دفاع از نام خلیج فارس مقاله ای علمی و ارزشمندی نوشته است و تغییر این نام تاریخی را محکوم نموده است. دکتر عبدالمنعم سعید در بخشی از گزارش سفر خود تحت عنوان ” تقریر آخر من طهران” نوشته است: “یکی از مکان هایی که در سفر ۹/۱۲/۲۰۰۲ در تهران بازدید کردیم ، اداره اسناد و آرشیو وزارت امور خارجه بود. در آنجا صدها نقشه جغرافیایی تاریخی وجود داشت که موقعیت ایران و جهان را در طول تاریخ نشان می دهد. برای من هیچ تعجبی تداشت که در همه این نقشه ها که دوستان و دشمنان ایران اعم از اعراب و یونانی ها تهیه کرده اند همگی آنها نام خلیج فارس را در بر دارد. هیچ نقشۀ تاریخی در شرق و یا در غرب و در هیچ کجای جهان با نام خلیج عربی وجود ندارد و بنابر این تغییر این نام به خلیج و یا خلیج عربی و یا هر نام دیگری، بر خوردی غیر منطقی و غیر حکیمانه با حقایق تاریخی و جغرافیایی است.”

صلاح السایر نویسنده سرشنای عرب در مقاله ای در روزنامه الانباء ۶/۱۰/۲۰۰۳ چاپ کویت می نویسد: “تاسف از اینکه تحت تاثیر قوم گرایان افراطی نام تاریخی خلیج فارس در رسانه های عربی به خلیج عربی تبدیل شده است بدون اینکه واقعیت های تاریخی و احترام به میراث تاریخی رعایت شود. زمان آن فرا رسیده است که آب رفته به جوی بازگردد و امور را به جایگاه درست آن بازگردانیم و نام واقعی این خلیج را بکار گیریم. به ویژه که این نام یک میراث تاریخی خودی است و کاربرد نام خلیج فارس، هویت کشورهای مشرف بر خلیج را تغییر نمی دهد بلکه قطعاً عقلانیت از دست رفته را به ما بازمی گرداند.”

روزنامه کیهان عربی در تاریخ ۲۱/۷/۱۳۸۱ در مصاحبه ای با دکتر بروس اینغهام رئیس مرکز پژوهشهای خاور میانه و نزدیک دانشگاه لندن می نویسد: فکر می کنم همه با من موافق هستند در این حقیقت که این آبراه از نظر تاریخی خلیج فارس نام دارد و این نام نزد همه ملت ها شهرت دارد و اعراب و ایرانیان نیز این نام را از یونانیان قبل از اسلام گرفته اند. به نظر من برای مناطق جغرافیایی باید نامهایی با ریشۀ تاریخی را به کار برد و این به معنی آن نیست که خلیج فارس متعلق به فارس ها است، همانطور که اقیانوس هند متعلق به هند نیست. این که دولت بریتانیا و بعضی از دولتها برخلاف روند تاریخی این نام ،کلمه «خلیج» بکار می برند یک اشتباه فاحش و توهین آمیز است.”

jamejamonlineDr.M.Ajam_-300x206.jpg

قدری قلعجی نویسنده و متفکر عرب در ماه نوامبر ۱۹۶۸ در مقاله ای تحت عنوان (ملاقات صلح در مهد اسلام) در روزنامه الراصد چاپ بیروت نو چنین قضاوت می کند: “ایران دولتی است دوست و ملتی است برادر، تاریخ آن با تاریخ عرب در هم آمیخته و فرهنگ ما برای دوره ای از تاریخ مخلوط گشته است…اختلافات ما با آن درباره عربیت خلیج فارس بیش از اختلاف ما درباره عربیت ابن المقفع، ابن برذو، ابی نواس، ابن قتبیه، ابن سینا، سیبویه، خوارزمی، اصفهانی، همدانی، رازی، موصلی، بلخی ، بیرونی، غزالی، شهرستانی، گرگانی، طغرائی، کاشانی، تبریزی شیرازی که همه از شاخه ای ایرانی پدید آمده و در محیط اسلام رشد یافته اند نیست.”

علی حمیدان که از نویسندگان برجسته جهان عرب است در کتاب (les Princesdeorlmoir) چاپ پاریس همه جا نام خلیج فارس را به طور کامل یادآور می شود.

persischer-meer-300x225.jpg

نذیر فنصه سردبیر مله الاخاء در این باره مقاله جالبی نوشته است و ضمن آن به شرح وضعیت بعضی از اندیشمندان و متفکران عرب پرداخته که چگونه از لجاجت و تعصب غیرمنطقی دچار ناراحتی گشته اند و می نویسد: “امروز اعراب از لحاظ تسمیه خلیج فارس در وضعی قرار گرفته اند که نویسندگان و مورخان منصف از ترس این که در تلاطم احساسات لبریز شده، متهم به دست نشاندگی و ارتجاع نشوند، نمی توانند اظهار نظری کنند… شما را به خدا بگویید که نام خلیج از چه تاریخی در کنار لفظ (عربی) قرار گرفت. این بدعت از ده سال قبل و از زبان یک سیاستمدار معروف و در راه یک هدف غایب معینی … آغاز گشت. ایرانیان نیز می توانند کلمه فارسی را کنار شط العرب قرار دهند و به جای گفتن (شط العرب) آن را شط فارسی بنامند. ولی با این که این شط در آغوش سرزمین آنان قرار گرفته چنین کاری نکردند زیرا آنان به تاریخ و اصول بین المللی احترام می گذارند.”

دکتر سید محمد نوفل مصری، معاون اتحادیه عرب و نماینده دولت مصر در کنفرانس حقوق بشر تهران ۱۹۶۸ در مصاحبه ای با خبرنگاران، پیرامون خلیج فارس گفت: “من کوشش هایی را که برای تغییر نام خلیج فارس به خلیج عربی صورت می گیرد استهزاء و این کوششهای بی نتیجه را محکوم می کنم” ، وی گفت که مطالعاتی درباره منطقه خلیج فارس دارد و در کتابی که در سال ۱۹۵۲ درباره این منطقه نوشته است همه جا از خلیج فارس نام برده و تنها شیخ نشین های خلیج را نه عرب و نه ایرانی دانسته است.

همچنین روزنامه آکسیون چاپ تونس در اسفندماه ۱۹۶۹ در بحث مفصلی تحت عنوان (کدام یک از این عبارات صحت دارد) ضمن این که تاریخچه خلیج فارس را مورد بررسی قرار می دهد، فارسی بودن خلیج فارس را ثابت می کند و این اصل را از هر نوع شبهه ای به دور می دارد.

 

علاوه بر این، کتاب های زیادی از سال ۱۹۵۹ از طرف پاره ای از نویسندگان و اندیشمندان منصف عرب به چاپ رسیده است که در آنها از این دریا به همان نام اصلی یعنی خلیج فارس نام برده شده است. در کنفرانس یکسان سازی اسامی جغرافیایی، کشورهای عربی، دولت اسرائیل را به خاطر تلاش برای تغییر نام خلیج عقبه به شدت مورد انتقاد قرار دادند. اما سئوال این جاست چطور همان عمل اسرائیل را خود دربارۀ خلیج فارس به کار می برند. بسیاری از آگاهان مسائل منطقه معتقد هستند که نتایج زیانبار مادی، معنوی و روانی تغییر نام خلیج فارس از سوی اعراب، کمتر از آثار زیانبار تجاوز عراق به ایران و کویت نیست. حتی ادعاهای جزایر سه گانه را به هیچ وجه نباید به راحتی از آن گذشت . حتی اگر میلیاردها دلار بایستی برای آن صرف کرد تا این توطئه ها را خاموش کرد لازم و ضروری است . باب شدن تجاوز به فرهنگ و تمامیت ارضی ایران و عادی جلوه دادن این قضیه بزرگ ترین ضربه به ایران و هزاران سال تمدن ایرانی است که به هیچ روی نمی توان از کنار آن گذشت .

 

 

 

گذری بر تاریخچه تحریف نام خلیج فارس

 

نام جعلی خلیج عربی چه زمانی و توسط چه کسانی برای دریای پارس ساخته شد

 

در زمان پادشاهی محمد شاه قاجار در سال ۱۲۱۶ هجری خورشیدی، او سپاهی را برای سرکوبی کامران میرزا حاکم نافرمان هرات فرستاد. محمد شاه نخست قلعه غوریان را به تصرف درآورد. و سپاه ایران در کنار رود نقره نزدیکی هرات اردو زد. به دلیل موقعیت جغرافیای هرات و ضعف وسایل نظامی سپاه ایران، این محاصره یک سال به طول انجامید.

 

انگلستان که همیشه به افغانستان به چشم دروازۀ هندوستان می نگریست همیشه در پی این بود تا افغانستان را از ایران جدا کند و به عنوان سدی در برابر نفوذ روس ها استفاده کند. از این رو سفیر انگلیس “مک نیل” با محاصرۀ هرات به شدت مخالفت کرد. و حتی چند نفر از مهندسان انگلیسی را برای استحکام و تقویت حصار هرات به یاری کامران میرزا فرستاد. از طرف دیگر، مک نیل شاه ایران را به مذاکره با کامران میرزا تشویق می کرد. اما شاه نپذیرفت. مک نیل با ناامید شدن از نقشۀ انعقاد قرارداد بین شاه ایران و کامران میرزا با خشم اردوی ایران را ترک کرد. و نامه ای تهدید آمیز به شاه ایران نوشت. در این نامه قید شده بود اگر شاه ایران قرارداد تنظیمی او را برای ترک مخاصمه با کامران میرزا نپذیرد دولت انگلستان دست به اقدامات تلافی جویانه خواهد زد. پس از این نامه، نیروی دریایی انگلستان با حمله به جزیرۀ خارک، این جزیره را تصرف کرد.

 

انگلستان به شاه ایران فشار می آورد تا با تخلیه قلعۀ غوریان از محاصرۀ هرات دست بردارد. سرانجام شاه دست از محاصرۀ هرات برداشت. و انگلستان هم از خارک خارج شد. حرکتی ننگین در تاریخ ایران که اشغالگر بودن انگلیسی ها را اثبات میکند .

 

قضیۀ هرات هنوز حل نشده بود و کشمکش و درگیری بین ایران و انگلستان ادامه داشت تا این که در همان سال ها (۱۲۱۹ هجری خورشیدی/ ۱۸۳۷میلادی) این مسائل، دستمایۀ نگارش مقاله ای در روزنامۀ Times Journal چاپ لندن شد که در این مقاله بجای نام خلیج فارس از نام جعلی دریای بریتانیا استفاده شده بود.

 

انگلیسی ها برای رسیدن به اهداف خود به همۀ ترفندها متوسل می شوند. اگر شده نام جایی را عوض کنند حاکمی را جایگزین حاکم دیگر کنند و حتی اگر خودشان زورشان نمی رسد یکی دیگر را جلو بیندازند و خلاصه همه کاری می کنند تا نیات خودشان را عملی سازند. استفاده از نام جعلی برای خلیج فارس در آن زمان نشان می دهد این اقدام را حساب شده و برنامه دار انجام داده اند. کما این که بعدها هم این کار را انجام داده اند.

 

اقدامات ننگین انگلیسی ها در قرن حاضر

 

مبارزات مردم ایران برای ملی شدن صنعت نفت در اوایل دهۀ ۱۳۳۰ سرانجام نتیجه داد و مجلس شورای ملی رای به ملی شدن صنعت نفت در ایران داد. انگلستان هر کاری که می توانست، انجام داد تا جلوی این رویداد بزرگ را بگیرد اما کار از کار گذشته بود. هیچ قدرتی توان ایستادن در برابر خواست و ارادۀ ملت ایران را نداشت. پس انگلیسی ها به تلافی این شکست سنگین دست به اقداماتی زدند.

 

در آن زمان تمام کشورهایی که امروز در حاشیۀ جنوبی خلیج فارس قرار دارند همگی یا مستعمرۀ انگلیس بودند و یا تحت الحمایه این کشور. پس با استفاده از این نفوذ گسترده، در سال ۱۳۳۵هجری خورشیدی (۱۹۵۷میلادی) یکی از جاسوسان سازمان جاسوسی انگلستان بنام رُودریک اُوِن (Oven (Roderick کتابی بنام “حباب های طلایی در خلیج عربی” (Golden bulbs in Arabic gulf) نوشت و دولت انگلستان آن را به سرعت به زبان عربی ترجمه و به طور گسترده ای در منطقه منتشر کرد. ترجمۀ این کتاب و انتشار گستردۀ آن نشانگر بغض و کینۀ انگلیسی ها نسبت به اقدام ملت ایران بود.

 

علت ترجمه چه بود؟ در آن سال ها شیخ نشین های حاشیۀ جنوبی خلیج فارس مردمی بادیه نشین و بیابانگرد بودند و با زبان انگلیسی آشنایی چندانی نداشتند. پس بهترین کار در سرعت بخشیدن به عملیات تحریف نام تاریخی خلیج فارس، ترجمۀ آن به زبان عربی بود تا به اعراب زودتر مسئلۀ تحریف را القاء کنند. اُوِن در این کتاب می نویسد: “در همه نقشه‌هایی که من دیده‌ام، خلیج فارس در آنها نوشته شده است، اما من با زندگی در بحرین، دریافتم که ساکنان دو سوی این دریا، عرب هستند. پس ادب حکم می‌کند که این دریا را خلیج عربی بنامیم.”

 

انگلیسی ها به این اقدامات بسنده نکردند. در سال ۱۳۴۴هجری خورشیدی (۱۹۶۶میلادی) کتابی بنام “ساحل دزدان دریایی” (The Pirate Coast) منتشر کردند. نویسندۀ این کتاب سِر چارلز بِلگِرِیو ( Sir Charles Belgrave) وابستۀ سیاسی انگلیس در شیخ نشین های حاشیۀ خلیج فارس بود. او پس از سی سال فعالیت در این منطقه، در پایان ماموریتش، هنگامی که به انگلستان بازگشت این کتاب را نوشت. وی در این کتاب بجای نام تاریخی خلیج فارس، نام جعل شدۀ خلیج عربی را به کار برد. همچنین در زمان ماموریت او در بحرین، در نامه نگاری های انگلیسی ها با اعراب استفاده از این نام جعلی باب شد. بِلگِرِیو در این کتاب می نویسد: “اعراب‌ ترجیح می‌دهند خلیج فارس را خلیج عربی بنامند.”

 

پس از انتشار این کتاب، کاربرد نام جعلی و تحریف شدۀ خلیج عربی در مطبوعات کشورهای عربی رواج یافت.

 

انگلیسی ها تخم تفرقه را برافکندند و اکنون از ثمرات آن بهره مند می شوند. شاید شنیده باشید که انگلیسی ها برای رسیدن به هدفی حتی شده یک قرن هم برنامه ریزی و فعالیت می کنند. مسئلۀ تحریف نام خلیج فارس یکی از این موارد است. در سال ۱۳۳۵با ترجمه و انتشار گستردۀ کتاب رُودریک اُوِن (Oven (Roderick و در پی آن کتاب سِر چارلز بِلگِرِیو ( Sir Charles Belgrave) تخمی را کاشتند که اکنون از ثمرات آن بهره مند می شوند. آنها به خوبی فهمیده اند که اندیشۀ ایرانیان نباید آزاد باشد چون با آن پیشینۀ درخشان تاریخی بزرگی که دارند به سادگی می توانند بنیان گزار تمدن ها و قدرت های بزرگی شوند. پس باید همیشه تولید اشکال و درگیری کرد. الآن با این مسئله، بخشی از فکر و اندیشۀ ایرانیان متوجه دفع حمله های فرهنگی اعراب به نام خلیج فارس شده است. و از طرف دیگر دلارهای نفتی اعراب به سمت موسسات مرجع و تحقیقاتی غرب، رسانه ها و شبکه های رادیویی و تلویزیونی، سایت های اینترنتی و حتی دولتهای غربی سرازیر شده است. رشوه می گیرند و نام جعلی خلیج عربی یا خلیج را در منابع و گزارشات خود به کار می برند. بازار پرسودی است. غربی ها و در راس آنها انگلیسی ها عاشق چشم و ابروی شیوخ حاشیۀ خلیج فارس نیستند بلکه با دریافت میلیون ها دلار از اعراب با سرکیسه کردن آنها دست به چنین اقداماتی می زنند. کافی است کلمۀ خلیج عربی را در موتورهای جستجوگر بیابید آن گاه خواهید دید که چه کسانی این نام جعلی را به کار می برند. این پایگاه های اطلاع رسانی با این که پیشینه تاریخی چند هزار سالۀ نام خلیج فارس را میدانند و بارها گزارشات رسمی سازمان ملل را دریافت کرده اند باز به کار خود ادامه می دهند. تفرقه بینداز، پول هم بگیر و حکومت کن. داد و ستد بدی نیست. نه؟

 

اقدامات اعراب

 

خلیج پارس نامی است به جای مانده از کهن‌ترین منابع، زیرا که از سده‌های پیش از میلاد سر بر آورده است، و با پارس و فارس_ نام سرزمین ملت ایران _ گره خورده است. برای نخستین بار یونانیان این خلیج را، خلیج پارس نامیدند که از نام قوم پارس که در جنوب فلات ایران می زیستند و نخستین شاهنشاهی بزرگ آن زمان را بنیان نهادند، یعنی شاهنشاهی پارس برگرفته شده است.

 

همان گونه که پیشتر گفته شد، انگلیسی ها با انتشار دو کتاب۱ نخستین جرقه را برای تغییر نام خلیج فارس زدند تا این که با بر سر قدرت آمدن جمال عبدالناصر رییس جمهور پیشین مصر و اوج گرفتن احساسات پان عربیست در جهان عرب، در سال ۱۹۵۸ به دنبال یک فراخوان از سوی رهبران قوم پرست در اتحادیۀ عرب مقرر شد که خلیج فارس را خلیج عربی بنامند. این روند در دهۀ ۱۹۶۰ میلادی به اوج خود رسید و اکنون نزدیک به ۲۲ کشور عربی نام تاریخی خلیج فارس را در رسانه‌ها و کتاب های رسمی عربی تغییر داده اند.

 

و اما دلایل کودکانه متعصبان عرب

 

متعصبان قوم عرب (پان عربیست) در توجیه این اقدام عموماً به سه دلیل تکیه می کنند:

 

۱. پلینی۲ در کتاب خود “تاریخ طبیعی” این خلیج را خلیج عربی نامیده است.

 

۲. کارستن نیبور۳ در سال ۱۷۶۲ در سفرنامه اش نوشته است: سواحل خلیج فارس تابع دولت ایران نیست.

 

۳. رودریک اوون۴ در کتابش بنام “حباب های طلایی در خلیج عربی” به خلیج عربی اشاره کرده است.

 

۴. تعداد کشورهای عربی بیش از ایران است.

 

دربارۀ ادعای نخست اگر عین جملات۵ پلینی را بخوانیم او دقیقا نوشته است که خلیج فارس کجاست و خلیج عربی کجاست. منظور پلینی از به کار بردن خلیج عربی همان خلیج عقبه (عربه) است. پلینی در این نوشته به اقتدار پادشاهان پارس نیز اشاره کرده و بارها از خلیج فارس نام برده است.

 

واما ادعای دوم. شاید کارستن نیبور این جمله را نوشته باشد اما با دیدن نقشۀ ترسیمی او که در سال ۱۷۶۲ تهیه کرد آن را نقشۀ خلیج فارس نامید. و این نقشه دقیق ترین نقشۀ خلیج فارس تا آن زمان بود.

 

و سومین ادعا هم که از بیخ و بن مردود هست. جاسوسی انگلیسی بنام روردریک اوون کتابی می نویسد و نام آن را می گذارد “حباب های طلایی در خلیج عربی” . در خود جملۀ اوون اعتراف به نام واقعی خلیج فارس کاملاً پیداست. او می نویسد: در همۀ نقشه هایی که دیده ام نام خلیج فارس در آنها ثبت شده است. اما من با زندگی در بحرین دریافتم که ساکنان دو سوی این دریا عرب هستند، پس ادب حکم می کند این دریا را خلیج عربی بنامیم. چهارمین ادعا هم که بسیار بچگانه است. امارات و قطر و کویت روی هم رفته نصف یکی از استان های ایران هم نمی شوند. از این گذشته، مگر به صرف تعداد می شود نام تاریخی جایی را به این سادگی تغییر داد. خوب اگر این گونه است ایرانی ها هم به شط العرب بگویند شط الفارسی. گرچه اروند رود را هم ایرانیان دارند. اما واقعیت مطلب این است که خلیج فارس نامی کهن و تاریخی است و اقداماتی که برای تغییر نام آن انجام می شود جز ایجاد فتنه و تفرقه هیچ سودی برای کشورهای منطقۀ خاورمیانه ندارد.

 

پانوشت:

 

۱. این دو کتاب عبارتند از حباب های طلایی در خلیج عربی نوشتۀ رودریک اوون و ساحل دزدان دریایی نوشتۀ سر چارلز بلگریو. برای اطلاعات بیشتر به نوشته های پیشین مراجعه شود.

 

۲. تارخ نگار رومی در قرن اول میلادی

 

۳. “کارستن‌ نیبور” (CarstenNiebuhr) جهانگرد دانمارکی‌ است که‌ در سال‌ ۱۷۶۵م‌ / ۱۱۷۹ه.ق‌ در زمان شاه عباس صفوی به ایران مسافرت می کند. بعضی ها او را آلمانی دانسته اند. او در سال ۱۷۶۲دقیق ترین نقشه تا آن زمان را با نام نقشه خلیج فارس ترسیم کرده و حتی جزایر سه گانه را برای نخستین بار در نقشه های جغرافیایی ترسیم و بنام ایران ثبت کرده است. برای دیدن این نقشه به آدرس زیر مراجعه کنید:

 

http://www.britishempire.co.uk/maproom/mapmiddleeast1765big.htm

 

۴. رودریک اوون یکی از جاسوسان سازمان جاسوسی انگلستان در منطقۀ خلیج فارس بود.

 

۵. عین جملات پلینی را از پایگاه ویکی پدیا به انگلیسی بخوانید:

 

Pliny Natural History 6.96-111.

 

XXVIII. Moreover in this region the sea then makes a double inroad, into the land; the name given to it by our countrymen is the Red Sea, while the Greeks call it Erythrum, from King Brythras, or, according to others, in the belief that the water is given a red colour by the reflexion of the sun, while others say that the name comes from the sand and the soil, and others that it is due to the actual water being naturally of such a character. [108] However, this sea is divided into two bays. The one to the east is called the Persian Gulf, and according to the report of Eratosthenes measures 2500 miles round. Opposite is Arabia, with a coastline 1500 miles in length, and on its other side Arabia is encompassed by the second bay, named the Arabian Gulf; the ocean flowing into this is called the Azanian Sea. The width of the Persian Gulf at its entrance some make five and others four miles ; the distance in a straight line from the entrance to the innermost part of the Gulf has been ascertained to be nearly 1125 miles, and its outline has been found to be in the likeness of a human head. [109] Onesicritus and Nearchus write that from the river Indus to the Persian Gulf and from there to Babylon by the marshes’of the Euphrates is a voyage of 1700 miles. In an angle of Carmania are the Turtle-eaters, who roof their houses with the shells and live on the flesh of turtles. These people inhabit the promontory, that is reached next after leaving the river Arabis. They are covered all over, except their heads, with shaggy, hair, and they wear clothes made of the skins of fishes. [110] After the district belonging to these people, in the direction of India there is said to be an uninhabited island, Cascandrus, 50 miles out at sea, and next to it, with a strait flowing between, Stoidis, with a valuable pearl-fishery. After the promontory the Carmanians are adjoined by the Harmozaei, though some authorities place the Arbii between them, stretching all along the coast for 421 miles. Here are the Port of the Macedonians and the Altars of Alexander situated on a promontory; the rivers are Siccanas and then the Dratinus and the Salsum. [111] After the Salsum is Cape Themisteas, and the inhabited island of Aphrodisias. Here is the beginning of Farsistan, at the river Tab, which separates Farsistan from Elymais. Off the coast of Farsistan lie the islands of Psilos, Cassandra and Aracha, the last with an extremely lofty mountain, and consecrated to Neptune. Farsistan itself occupies 550 miles of coast, facing west. It is wealthy even to the point of luxury. It has long ago changed its name to Parthia.

 

۶. نام این پژوهش در زیر آمده است

 

Historical, Geographical andLegal Validity of the Name: PERSIAN GULF, UNITED NATIONS Working Paper, GROUP OFEXPERTS ON No. 61, GEOGRAPHICAL NAMES, Twenty-third Session, Vienna, 28 March – ۴ April 2006

 

منابع:

 

خلیج فارس نامی کهن تر از تاریخ و میراث فرهنگی لیتوگرافی پارت .۱۳۸۳ ،محمد عجم



/ 0 نظر / 25 بازدید